Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված
· Էջ 72 / 160
Էջ 328, սյունակ 1
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԶՐԱԿ
(խզբակ ծաղիկ կապակցության մեջ` ըստ Ալիշանի «Հայբուսակ»-ի)
(խզբած)
«ըստ Ալիշանի «Հայբուսակ»-ի»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պ. xazrā (՞)
(կապ ունի՞)
«կանաչ»
Այս դեպքում ի՞նչ է նշանակում խզբած տարբերակը:
Էջ 328, սյունակ 1
ԽԶԵԼ
(խուզ)
«պոկել, կտրել, խուզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kēu-
«կտրել, անջատել, քերել, փորփրել, քչփորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-gh-)
ձայնդարձային ձեւ
որտեղից նաեւ` խուզել ձայնդարձային ձեւը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խզումն,
խզելի,
խզտել,
խզրատել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵԺ
(խիժ, խեճ)
«խեժ, թանձր հյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khei-gh-)
k>kh անցմամբ
որպես «ծառից անջատված»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զագիխեժ,
խեժուկ (խեզ)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedžiu) «նոսրացնել, ջրիկացնել» (*-d աճականով լիով.)
ռուս.
цедить «քամել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱԽ
«խիզախ, համարձակ, ինքնավստահ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kē-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցումով (*khēi-gh-> xiz + -ախ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզախել,
խիզախական,
խիզախումն,
քաջախիզախ (քաջախիզգակ)
Նոր՝
խիզախօրէն
խիզախօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
syei, syen «հարձակվել»
հուն.
σευω «քշել, հալածել, նետել»
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱՐ
«մեծ սղոց»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēi-gh-)
*k>*kh անցմամբ եւ *-gh- աճականով
ավելի հավանական է փոխառություն լինելը, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 364) ճանճ. (լազ.) xizari-ն փոխառություն է համարում հայերենից (ինչպես նաեւ քրդ. xəzar-ը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խիզարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ճանճ. (լազ.)
xizari-
քրդ.
xəzar-ը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂՃ
(-ի, -ից)
(խեղճ, խիղծ)
«խիղճ, խղճմտանք, կարեկցանք. չար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kheldio-
«պարտաւոր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. κολονω «վնասել, փչացնել, ստորացնել», լատ. calamitas «դժբախտութիւն», clādēs աղէտ»։ - Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114 (ընդհանրապէս հնարաւոր է հնդեւրոպական երկու արմատների կապը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղճել,
խղճալ,
խղճական,
խղճամիտ,
խղճմտանք,
խղճալի,
անխիղճ
Նոր՝
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
խեղճմութիւն, խղճահարութիւն, անխղճօրէն, անխղճմտանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kaltė «հանցանք, մեղք, պարտականութիւն»
լիտվ.
kaltas «մեղաւոր, հանցաւոր, պարտական»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՃ
ուշ՝ -ի, -ից
«խիճ, կոպիճ, քարի կտորտանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khidio-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)h(h)ēd-
«ճեղքել, պատռել»
Կապ ունի՞ կիճ «մարմար» բառի հետ՝ կ/խ լծորդությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճաքար,
խճամած,
խճել,
խճեայ,
մանրախիճ
Նոր՝
խճուղի
խճուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցոփլ
հուն.
σχιδαξ «տաշեղ»
լիտվ.
skiedà «տաշեղ, եղան»
լիտվ.
skiedarèi «տաշեղ, եղան»
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՏՈՒԼԱԿԱՆ
«մի տեսակ կավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Բաղկացած է խիմուլա կղզանունից եւ հայ. կան բառից որպէս թարգմանութիւն հուն. Կիմոլիա գի բառակապակցության:
Էջ 331, սյունակ 1
ԽԻՆ
«կարագ, յուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ (s)kei-(d)-o-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khi(d)-no-)
թերեւս նաեւ հայ. խեժ: Այս արմատից են *ski-no- հիմքով գերմաներեն մի շարք բառեր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնոցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedziu) «նոսրացնել, ջրիկացնել»
ռուս.
цедить «քամել»
ռուս.
чистить «մաքրել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։