Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 944 բառահոդված (էջ 71/95)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՌ «իրար կողքի շարված, ընդելուզված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ser- «շարել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ser-s-)
«շարել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեռուլ, յեռել, յեռումն, մարգարտայեռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarat
«թել»
հուն.
εἴρω
«շարել, ընդելուզել»
լատ.
sero
«հյուսել, միացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 396
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏԻՆ «կտակ»
Ստուգաբանություն (իմաստափոխություն)
Յետին «վերջին» բառն է՝ գործածված «վերջին կամք, կտակ» իմաստով. Աճառյանը (կասկածով համարում է խաբարված յետկար բառը, բայց նշում է, որ Ղեւոնդ պատմիչը գրում է. «Գրե զվերջինս բանից իւրոց»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԻՄԱՐ (-ի, -աց) (իմար) «հիմար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «խանգարել, բարկացնել, արհամարհել, մոռանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *i(n)-mr-)
Կարող է ծագած լինել հնդեւրոպական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յիմարիլ, -անալ, յիմարութիւն, յիմարակորոյս
Էջ 554, սյունակ 1 Էջ 554
ՅՈԼՈՎ (ոլով), -ի, -ից «շատ մարդ, բազմություն, շատ, բազում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pol-eu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յոլովութիւն, լեռնայոլով, լեռնահոլով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
purú-
հ. պ.
pouru-
հուն.
πολύς
«շատ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 48; Աճ. ՀԱԲ 402-403
Էջ 555, սյունակ 1 Էջ 555
ՅՈՐԴՈՐ «եռանդուն, պատրաստակամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-, *or- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ordh-) *-dh- աճականով եւ -որ ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական` *ordh- ` *er-, *or- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» արմատից` *-dh- աճականով եւ -որ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յորդորել, յորդորակ, յորդորութիւն, յորդորումն, բազմայորդոր, կամայորդոր, մարտիրոսայորդոր, քբայորդոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
órothūno
«գրգռել, հուզել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 556, սյունակ 1 Էջ 556
ՅՈՒՌՄԱՐԻԼ (բ.` յունմառել) «ոխակալել, չարիք նյութել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 561, սյունակ 1 Էջ 561
ՆԱՀԱՏԱԿ (նախատակ) «առաջամարտիկ, նահատակ, մարտիրոս, քաջ, կտրիճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tak «վազք, հարձակում»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հավաստուած. -տակ-ի համար հմմտ. մ. պ. tak «վազք, հարձակում»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նահատակել, նահատակութիւն, նախա-նահատակական, նահատակադիր, նախա-նահատակութիւն
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 896; Bailey, DKS 190
Էջ 561, սյունակ 1 Էջ 561
ՆԱՅԵՂ ««մարդ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստոյգ բառ։ Ծագումն անհայտ է
Էջ 563, սյունակ 1 Էջ 563
ՆԱՒ (-ու, -ի, -աց) «նավ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nāu «նավ»
Հաւանական է համարւում նաեւ իրանական ծագման վարկածը, մանաւանդ որ նաւազ, նաւապետ բառերը ակնյայտօրէն իրանական ծագում ունեն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նաւել, նաւորդ, նաւակ, նաւակիկ, նաւագնացք, նաւագործ, նաւակալ, նաւահանգիստ, նաւապետ, ծանրանաւել, բացանաւել, նաւամատոյց, նաւաշինարան, նաւաշինութիւն, ակնանաւա, բեռնանաւ, շոգենաւ, ռազմանաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
nau
հուն.
ναύς
լատ.
nāvis
Մատենագիտություն
H. AG 201; Աճ. ՀԱԲ 433
Էջ 564, սյունակ 1 Էջ 564
ՆԳՈՏԻԼ «մգլոտել, բորբոսնել»
Ստուգաբանություն ()
Ստուգաբանական կապ ունի մգլիլ բառի հետ (ն > մ անցման համար հմմտ. հնդեւրոպական *neg-ro > հայ. մերկ)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդեւրոպական
*neg-ro
«մերկ» հմմտ. հայ. մերկ
Տե՛ս նաեւ