Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 71 / 118
Էջ 446, սյունակ 1
ՀԱՆԴՈՅՐԺ
«հանդուրժող, համբերող, դիմացող»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«պահել»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Հավանաբար կապ ունի հնդեւրոպական *dher- «պահել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդուրժել,
հանդուրժական,
անհանդուրժելի,
դժուարահանդուրժելի,
անհանդոյ(ր)ժ
Էջ 447, սյունակ 1
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՊ
Ստուգաբանություն (թերեւս)
թերեւս նոյնն է հապ(ա) «հետո, անմիջապես հետո» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հապա,
հապճեպ,
հապճեպել,
հապշտապ,
հապօն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՊԻՆ
«տանձ»
(ԲՀ)
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ արաբ. habin (՞)
(արդյո՞ք հայերեն բացատրությունը ճիշտ է)
«դափնեվարդ»
Արդյո՞ք հայերեն բացատրությունը ճիշտ է, եւ այն կապուած չէ արաբ. habin «դափնեվարդ» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 45
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՍ
I
(-ի, -ից)
«հասնելը, հասունություն, հասակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek-
«հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել,
հասակ,
հասակակից,
հասակաչափ,
հասուն,
հասու,
հասույթ,
հասկանալ,
բարեհասակ,
անհասակ,
երագահաս,
տհաս,
ձեռնհաս,
վերահաս,
կարճահասակ,
վաղահաս,
վաղահասակ
Նոր՝
հասութաբեր, հասունություն
հասութաբեր, հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asnoti «հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ
Նոր՝
հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá- «տուն, բակ, բնակարան» (իբրեւ հաստատուն բնակություն)
հ. իսլ.
fastr «հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast «հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi «հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti- «ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԲՈՒԽ
(հարբուղխ, խարբուխ)
«հարբուխ»
Բնաձայնական
բնաձայնական կազմութիւն: Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *ser- «հոսել» արմատի հետ:
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
II
(-ի, -աւ, -իւ)
«անհրաժեշտություն, հարկավորություն, ծառայություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«փորձել, վտանգ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-g-)
*ph- սկզբնահնչյունով եւ այլ ածականով` փորձ: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարկ «զարկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկիք,
հարկետուր,
հարկատրիլ,
հարկադիր,
հարկադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα «փորձ»
գոթ.
fairina «հանցանք, մեղք»
հ. իսլ.
far «վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
III
«հարկ, տուրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *harga-
«հարկ, տուրք»
Աղբյուր՝ ավ. harǝk-
«հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան,
հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469;
Աճ. ՀԱԲ 60
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։