Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված
· Էջ 71 / 400
Էջ 159, սյունակ 1
ԳԷՋ
(գէճ) -ոյ
(գէճ)
«խոնավութիւն, թացութիւն, խոնավ, բաց, վավաշոտ, ցանկասեր, ականջի կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guheid-
«հեղուկ, խոնավ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *guhoidhio-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *guhoidhio-` *guheid- «հեղուկ, խոնավ» արմատից: հմմտ. հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» (հայ-սլավոնական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիջութիւն,
գիջագոյն,
գիջակն,
գիջագործ,
գիջալից,
գիջին,
գիջանալ,
գիժագոյն,
գիժական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» ((հայ-սլավոնական զուգաբանություն))
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՍ
I
(-ոյ, ուլ՝ նաեւ ու, -ի, -աց)
«երկար մազ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gēs
Աղբյուր՝ պ. gēs
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիսակ,
գիսաբուղխ,
գիսագերծ,
գիսախոխ,
գիսարձակ,
գիսաւոր,
ետթնագիսեան,
բառագէս,
ոսկեգիսակ,
վերագիսել
Նոր՝
գիսաստղ
գիսաստղ
Մատենագիտություն
H. AG 127;
Աճ. ՀԱԲ 551
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՍ
II
«քիվ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γεῖσος
Ավելի քիչ հաւանական է նոյնութիւնը հայ. գէս «երկար մազ» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախաւեղագէս
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՏ
(-ի, -աց, -ից)
«իմացող, գիտակ, ծանօթ, բարեկամ, կախարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ueid-
«տեսնել, գիտենալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueid-/*uoid-)
«տեսնել, գիտենալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիտել,
գիտուն,
գիտակ,
գիտահարց,
գիտութիւն,
գիտնական,
անասնագէտ,
մեռելագէտ,
երկնագէտ,
խորագէտ,
տգէտ,
տգիտանալ,
տգիտանք,
չգիտանք,
չգիտուն,
անգէտս,
զանգիտել,
զանգիտանք
Նոր՝
գիտակից, գիտակցաբար, գիտակցական, անգիտակցաբար, ազգագրագէտ, աշխարհագրագէտ, բնագէտ, լեզուագէտ, մասնագէտ
գիտակից, գիտակցաբար, գիտակցական, անգիտակցաբար, ազգագրագէտ, աշխարհագրագէտ, բնագէտ, լեզուագէտ, մասնագէտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
veda «գիտութիւն»
հ. հնդկ.
ved, vid «գիտենալ»
հուն.
οἶδα «գիտեմ»
լատ.
video «տեսնել»
հ. պ.
vēdōtu «գիտենալ»
գոթ.
vitan «իմանալ, գիտենալ»
Մատենագիտություն
H. AG 428;
Աճ. ՀԱԲ 552
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԷՐ
(գուէր)
«պարարտ, ճարպոտ, յուղահամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g(u)hei-
«սնել, պարարտացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g(u)hai-ro-)
«սնել, պարարտացնել» արմատից (չկա Pok. IEW-ում)։ (հայ-սլաւոնական զուգաբանութիւն): Ջահ. ՀԼՊ 127 (կասկածելի է *ghei- > գէ անցումը՝ փոխանակ ջէ-ի. սլավ. ձեւերը հակուած են կապելու *guei- «ապրել, կեանք» արմատի ձեւերի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիրանալ,
գերանալ,
գիրութիւն,
գիրապարար,
գիրացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
չեխ.
žir
լեհ.
żer (zyr) «սնունդ, կերակուր»
ռուս.
жир «ճարպ»
ռուս.
жирный «ճարպոտ» (ըստ Լիդենի եւ Ղափանցյունի)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553;
Ֆասմեր ԷՍՐՅԱ 56;
Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԺՄ(Ն)ԻԼ
(դժմ(ն)իլ)
«զայրանալ, բարկանալ, խռովել»
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 553) նախնական է համարում գժ-ով ձեւերը եւ դժ-ով ձեւերը կարծում է սխալ ստուգաբանությամբ դժ-ի առանձնացման հետեւանք. սակայն կարող է դժ-ով ձեւը լինել նախնական եւ ունենալ իրականական ծագում, եթե կապ չկա գժտիլ (գժդ-) բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժմագոյն,
դժմագոյն,
գժմ(ն)ութիւն,
դժմութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553
Տե՛ս նաեւ
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԺՏԵԼ
(գժդ-)
««բարկացնել, նեղացնել» (գժտիլ «խռովել, նեղանալ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի գժմ(ն)իլ բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժտութիւն,
գժդութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԺ
«գիժ, խելագար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. gīĵ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժատուն,
գժուիլ,
գժատուն,
գժանոց,
գժութիւն,
գիժխոտ,
գեժուիլ,
գեժնիլ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 554
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԼ
(գլոյ), -ի, -աց
«գլորում, քար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«շրջել, ոլորել, պտտել, գլորել»
Հ. Աճառյանը յառզգեմ-ը բերում է առանձին՝ առանց կապելու գիղ բառի հետ. «քար» իմաստի համար հմմտ. ռուս. валун «գլաքար»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլաշարող,
գլաթաւալ,
գլեմ,
գլեցուցանեմ,
գլումն,
մշտագիլ,
գլան,
գլոր,
գլորեմ,
գլորակամ,
գլորումն,
բաւալագլոր,
խաղագլոր,
գայթագլիմ,
յառզգեմ,
գ(լ)ճղուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
válati «ոլորել, գլորել, փաթաթել»
լատ.
volvō «ոլորել, գլորել, դարձնել»
հ. վ. գերմ.
welzan «գլորել»
ռուս.
валун «գլաքար»
Մատենագիտություն
H. AG 435;
Աճ. ՀԱԲ 555
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԾ
ուշ՝ -ի, -աց, -ից, -ոյ
«գիծ, գիր, գրվածք, հետք, սպի, ուղիղ շարք, տող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ui-g'-
«ուղիղ գնալ, ընթանալ, ուղղություն վերցնել, ուղիղ, շարք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ui-g'- (*uei-, *ueie-, *ui-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գծել,
գծած,
գծագրել,
նախագիծ,
նկարագիծ,
ուղղագիծ,
անգծելի
Նոր՝
գծագրիչ, գծաւոր, օրինագիծ
գծագրիչ, գծաւոր, օրինագիծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
uita «շարք»
հ. հնդկ.
vīthī, vīthī «շարք, ուղիղ, ճանապարհ»
լատ.
via «ուղիղ, ճանապարհ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։