Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված · Էջ 70 / 191
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 318, սյունակ 1 Էջ 318
ԽԱՏ «գիր, արվեստով գիր կամ զարդ, զարդանկար (պատկերագործ խատերով զարդարեալ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. hatt «գիծ, գիր, գրարվեստ»
պարսկ. միջնորդութեա՞մբ: Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 338) փոխառութիւն է համարում վրացերենից (xati «կերպարանք, պատկեր»), որ, թերեւս, նոյնպէս փոխառութիւն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խատկել, խատ(ը)տել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Էջ 319, սյունակ 1 Էջ 319
ԽԱՏԽԱԼ «լուսնասերմազգի մի բույս» կամ, թերեւս, «առյուծախոտ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
եթե կապ չունի պ. xatmxālī, xatuxālī «խայտաբղետ, գույնզգույն» բառի հետ. ընդ որում արաբ. ծագման xatm-ը նշանակում է «բաղբջուկ, սիրիական վարդ»
Էջ 319, սյունակ 1 Էջ 319
ԽԱՐԱՀԱՐ (խադահար) «մի տեսակ բույս (խոտ)՝ արեւամայր (արեգական մայր)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
-հար-ը թերեւս հայերեն բաղադրիչն է, բայց այս դեպքում ի՞նչ է խադ/ր-
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԱՏԻԼ «կարծրանալ (մորթի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kar- «պինդ, կարծր» *k/kh անցմամբ
Եթե կապ չունի խարել «այրել, դաղել» արմատի հետ, ապա ծագում է հնդեւրոպական արմատից:
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԱՓ I «խորխորատ» կամ «որոգայթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khorəph-) *k/kh անցմամբ
Եթե ուղղելի չէ խարխափ կամ խարակ, ապա ծագում է հնդեւրոպական արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. scræf «քարայր, խոռոչ, խորշ»
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԱՓ II «կերկերուն (°)» կամ «խռպոտ (°)»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «կերկերուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *knorəph-) *k/kh անցմամբ
հնդեւրոպական՝ բնաձայնական (խռպոտ ձայների համար) արմատից: Կարող է լինել եւ ինքնուրույն բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարափաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. krpatē «ողբում է»
լատ. crepō «հնչել»
հ. վ. գ. hraban «ագռավ»
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԴԱԽ (-ի, -աց) «խարդախ, խաբեբա, նենգ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի խարդաւ, խարդաւան ձեւերի հետ, որոնց ծագումը նոյնպէս չի պարզված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարդախել, խարդախութիւն, խարդախիչ, խարդախալի, անխարդախ
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԴԱՒ(ԱՆ)ԵԼ «խաբել, մոլորեցնել, խաբելով պղծել, խաբելով գցել»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի խարդախ ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարդաւանութիւն, խարդաւանակ, խարդաւանք, խարդաւտութիւն
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԵԼ I «այրել, դաղել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khər-, *khor-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khər-, *khor-) ` *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարակել, խարակիչ, խարան, խարոյկ, խարոյկել, խարուկածին, եղեմնախար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hyrr «կրակ»
հ. վ. գ. herd «օջախ»
լիտվ. kùrti «ջեռուցել, տաքացնել»
լիտվ. kárštas «տաք, ջերմ, կիզիչ»
լատ. cremō «այրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Տե՛ս նաեւ
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԵԼ III «քորել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. xārīdan (թերեւս)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344