Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 541, սյունակ 1
ՄՈՒՔԵՐԻ(Կ)
«սպասավոր»
(գրաստավար)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. muqerik
«գրաստ, գրաստավար»
Ճիշտ չէ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 365), որ «անստույգ» է համարում Քաջունու բացատրությունը՝ մուքեռիկ «իշապան»։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 365
Էջ 566, սյունակ 1
ՆԵՐԶԱՆԱԿ
«քերթող» կամ «տեր»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
Էջ 590, սյունակ 1
ՇՆԹԵԼ
«շողոքորթել, շողոքորթական խոսքեր ասել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
բ.` «հանդիմանել, սաստել»: Բաղադրութիւն՝ շնթկնթանք («բարբաջանք»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնթկնթանք
Էջ 593, սյունակ 1
ՇՈՐԹԵԼ
«հափշտակել, խլել կորզել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-t-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhort-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
karta-
«բաժանում, տարբերություն»
հայ.
քերթել
Էջ 595, սյունակ 1
ՇՈՒՐԹՆ
(-ան, -ունք)
«շուրթ, շրթունք, բերան, լեզու, խոսողութիւն, եզր, եզերք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k'ur-(t-)
«կտրել, բաժանել, անջատել, քերծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhurtom-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu-
«պտտել, շրջել, ծռել»
Աճառյանը համարում է շուրջ բառի տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրթնատ,
շրթնաշղթայ,
միաշուրթն,
խորաշուրթն,
պղծաշուրթն,
զուգաշուրթն,
թիւրաշուրթն,
մատնաշուրթն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 538
Տե՛ս նաեւ
Էջ 595, սյունակ 1
ՇՈՒՔ
(-ոյ, -ի)
«շվաք, ստվեր, ծածկոց, հովանի, շուք, շքեղութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu-
«լուսավորել, լուսավոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'uoko-)
որից կազմվել է նաեւ *k'euk- հիմքը
որից կազմվել է նաեւ *k'euk- հիմքը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շքալ,
շքեղ,
շքադիր,
շքեղազարդ,
շքեղաշուք,
մեծաշուք,
անշուք,
բարեշուք,
չարաշուք,
սքանչելաշուք,
գեղաշուք,
գեղեցկաշուք,
բազմաշուք,
շքախումբ,
շքամուտք,
շքանշան,
շքեղափայլ,
շքերթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
scati-
«լուսավորում է, փայլում է, վառվում է»
հ. հնդկ.
çukra-, çukla-
«լուսավոր, սպիտակ, մաքուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 132
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՋ
(-ոյ)
«առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *solo-
«անվնաս, ամբողջական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ,
ողջոյն,
ողջախոհ,
նախողջոյն,
առողջ,
ամբողջ,
բխջախոհ,
ողջերթ,
անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva
«ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος
«ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus
«ողջ, անվնաս»
լատ.
salus
«առողջություն»
թոխս. A
salu
«ամբողջովին»
թոխս. B
solme
«ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980;
IF 476;
Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 608, սյունակ 1
ՈՐՈՃ
II
(որոջ, բ.՝ արոճ)
«որոճում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *red-, *rōd-
«քերել, փորել, մանրել, կրծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rodi-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որոճել,
որոճային,
մահորոճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
rōdo
«կրծել»
հ. վ. գ.
rāzi
«կծու»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 584
Էջ 643, սյունակ 1
ՊՌԱԽՑՆԵԼ
«հարդարել»
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ արաբերենից barq
«փայլեցնել, զարդարել»
փոխատու լեզու՝ թրք. braxmak
«թողնել»
փոխատու լեզու՝ թուրքերենից baroik
«մազոտ, փրչոտ»
Ճիշտ ստուգաբանությունը կախված է բառիմաստի ճշտումից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 106) բխեցնում է արաբերենից՝ barq «փայլեցնել, զարդարել» կամ թրք. braxmak «թողնել», Ղազարյանը եւ Ավետիսյանը (ՄՀԲ 286)՝ թուրքերենից՝ baroik «մազոտ, փրչոտ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 106;
ՄՀԲ 286
Էջ 645, սյունակ 1
ՊՌՍՏԵԼ
(պռզտել)
«կնճռոտել, կիտել (հոնքերը), արհամարհել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հայերեն)
կազմված է պռ- արմատից՝ -ստ բայածանցով
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։