Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 155 բառահոդված (էջ 7/16)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՐՈՒՆԱԿ (թերաննակ) (ԲՀ) ««հանճարեղ» կամ «հոգեւոր» (այլն` էրունակ «իմաստուն» կամ «հզոր», իրունօղ «իմաստուն»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
բառ, որը թերեւս բաղադրուած է -ունակ (-անող) բաղադրիչով
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԷՅ (նոր բառ) «թեյ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հարավ. չին. tē
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեյաման, թեյասեղան, թեյավաճառ, թեյավաճառանոց, թեյատուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 180-181
Տե՛ս նաեւ
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՆՈՍ «փիլիսոփա, իմաստուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թինոսեան, թինոսիկ
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՔ -ոյ (թոգ) «թոք, սպունգ, ծովային մի փափկամորթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *touok- կամ *tou-) եթե թոգ ձեւը նախնական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոքատունն, թոքացաւ, թոքակէս, թոքախտ, թոքախտաւոր, թոքախտաբոյժ, թոքային, լիաթոք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
tuccetum
«մի տեսակ երշիկ»
հ. վ. գ.
dioh
հ. անգլ.
thigh
«ազդր, զիստ»
մ. խոլ.
tōn (tūknā)
«հետույք»
լատվ.
tūks
«ուռուցք»
հ. սլ.
tukǝ
«ճարպ»
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄ (-ու, մյուս հոլովները՝ -ի, -աց) «մեկ ժամ, եկեղեցական ժամասացություն, եկեղեցի, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական žamān
Առանձնացված է իրանական žamān ձեւից՝ -ān եւ հայ. -ան ածանցների բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամաբաշխ, ժամադէտ, ժամադիր, ժամադրել, ժամակալ, ժամալար, ժամապահ, ժամակոչ, ժամագիրք, ժամակարգութիւն, ժամատուն, ժամատեղի, յայնժամ, ցայնժամ, յորժամ, առժամայն, նոյնժամայն, գիշերաժամ, տարաժամ, դատարկաժամ, բարեժամ, ապաժամեան, ժամանց, ժամագործ, ժամացոյց, ժամասացութիւն, ժամասէր, ժամասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Տե՛ս նաեւ
Էջ 282, սյունակ 1 Էջ 282
ԺՊԻՏ (ժմիտ, ժմբիտ) «քմծիծաղ, ժպիտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Նմանությունը հնդեւրոպական *gʷhemb- «ուրախ ցատկոտել» արմատի հետ պատահական պետք է համարել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժպտիլ, ժմտիլ, ժմբտիլ, ժպտումն, ժպտական, բարեժպիտ, ժպտալից, ժպտուն
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄԱՆԱԼ «իմանալ, հասկանալ, խորհրդածել, զգալ, կարծել, ենթադրել, հնարել, նիւթել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Մեյեն (Meillet, MSL 8, 280) բխեցնում է *men- «մտածել» արմատից՝ ի-ով, բայց իմանալ-ի խոնարհումը նման է -ան ածանցով բայերի խոնարհմանը՝ -անամ եւ -ացայ ձեւով, որ ենթադրում է իմ- արմատ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմանալի, իմանող, անիմանալի, դժուարիմանալի, իմաստ, իմաստակ, իմաստապէս, իմաստասէր, իմաստասիրել, իմաստասիրութիւն, իմաստաւոր, իմաստութիւն, իմաստուն, անիմաստ, իմաց, իմացումն, իմացութիւն, իմացուած, իմացողութիւն, դժուարիմաց, անիմաց, խորհրիմաց, յառաջիմաց, լաւիմաց, իմայ, անիմայ, երկիմայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
emō
«գնել, ձեռք բերել»
հ. խոլ.
em
«վերցնել, ընդունել»
լիտվ.
imti
«վերցնել»
հ. սլ.
imēti
«վերցնել, ունենալ» ըստ Շեֆտելովիցի եւ Պեդերսենի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 122, 165; MSL 280
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՏՈՒՆ ««ի ծիստանի» (ի ծխան) կամ ի խաշղանի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն ()
Տուն բաղադրիչով հոլովաձեւ՝ աղաւաղուած մեկնութիւններով
Էջ 287, սյունակ 1 Էջ 287
ԻՐ (-ի, -աց) «իր, բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-ro- *kʷi- դերանուանական արմատից
որտեղից` ի-, ինչ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իրագէտ, իրազեկ, իրողութիւն, իրոցել, յիրարկել, իրածել, իրել, իրաւ, յիրաւի, իրատունք, իրաւացի, իրաւագէտ, իրաւախոհ, անիրաւ, իրական, իրականութիւն, իրապաշտ, իրաւազուրկ, իրաւաբան, իրաւագիտական, իրաւագիտութիւն
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՊԻՐՃ (բրբ. լպիրտ) «լպրծուն, սահուն, գայթակղիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leib- «լպրծուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lib-ro-) *(s)lei-, *-b աճականով՝ *-ro ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)lib-ro-` *(s)lei-, *-b աճականով՝ *(s)leib- «լպրծուն» արմատից՝ *-ro ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լպրծել, լպրծոտ, լպրծուտ, լպրծուկ, լպրձուն, լպրտիլ, լպրտուն, լպտել, լպրզել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολιβρός
«լպրծուն, հարթ»
մ. վ. գ.
slifec
«լպրծուն»
մ. վ. գ.
slipferic
«լպրծուն»
հայ.
լպիրշ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 305