Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 160 բառահոդված (էջ 7/16)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 424, սյունակ 1 Էջ 424
ԿՈՐՃ «շրջում, շուռ տալը, կործանում, տապալում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, դարձնել, շրջել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gor-g'-)
Անմիջական արմատից է կոր բառը, որի եւ կործ-ի կապը երեւում է ի կոր կործանեմ արտահայտության մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կործել, կործան, կործանեմ, կործանեցուցանեմ, կործանիչ, կործանում, դիակործան, դիակործանելի, բիւրակործան, եգիպտակործան, երկրակործան, ինքնակործան, կործանարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
krākr, krōkr
«ծռում, բերում. ծովախորշ, կեռ»
լիտվ.
grazyti
«պտտել, շրջել, շուռ տալ, ոլորել»
լիտվ.
gráižyti
«գայլիկոնել, ծակել, շրջել, ծկել, տապալել»
մ. անգլ.
crinkled
«շրջված, շուռ տված»
հ. անգլ.
criucan
«կուչում ընկնել»
Էջ 424, սյունակ 1 Էջ 424
ԿՈՐԿՈՏ «կորկոտ, թեփահանված եւ ծեծված ցորեն կամ գարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gred- «քերել, քերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gogrod-)
որ ներկայացվում է միայն ալբաներենով եւ գերմանականով (ալբանա-գերմանական զուգաբանություն)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650-651) նույնպիսի *grod- արմատ ենթադրում է *ghreu- «շփել, տրորել» արմատի *-d-ով աճած ձեւերի հիման վրա` ենթադրելով *gh-ի դիմաց *g- (բայց այս դեպքում դուրս են ընկնում գերմանական զուգահեռները եւ առանց *-d ածականի ձեւերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորկոտապուր, գարեկորկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gerrusε
«քերոց»
հ. շվեդ.
kratta
«քերել, ճանկռել»
գ.
krutzen
«քերել, քերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 650-651
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՇՏ -ի, -աց ((ուշ) կուշտ, կշտացած, խոռոչ) «կող, փոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *kušt
իրան. աղբյուրից՝
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կշտագող, կշտապինդ, կշտապնդութիւն, կշտալիր, սնակուշտ, թուլակուշտ, անկուշտ, կշտանալ, կշտում, կուշտակուռ, կուշտկուշտ, կուշտփոր, կշտահամ, կշտափորիկ, կշտապատառ, կուտակուշտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kušt
«կող, կուշտ»
զազա
kišt
«կող, կուշտ»
Մատենագիտություն
H. AG 173; Աճ. ՀԱԲ 660-661
Էջ 440, սյունակ 1 Էջ 440
ՀԱՂԱՐԶ «մի հատապտուղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳԷՏ (-ի) «նման, հաւասար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիտապատիւ, հանգիտակ, հանգիտաքի, հանգետրնբաց, հանգետահասակ
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՊ- «շտապ, արագ»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՊ
Ստուգաբանություն ()
թերեւս նոյնն է հապ(ա) «հետո, անմիջապես հետո» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հապա, հապճեպ, հապճեպել, հապշտապ, հապօն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ, հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան» իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՑ (-ի, -ից) «հաց, կերակուր, ճաշ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *peku- «եփել, թխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *poku-ti-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացակից, հացամոլ, հացատար, հացարարոց, հացարարութիւն, հացերեց, հացեփեաց, հացկատակ, հացամեծար, գարեհաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pakti-
«եփում, եփված կերակուր»
լատ.
pektas
«տապակած, խորոված»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 798; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՍՏ ուշ՝ -ի, -ից «ստույգ, վավերական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական (h)avast
հմմտ. պրթ. 'wstykn (avastēkan)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւաստի, հաւաստիք, հաւաստապես, հաւաստութիւն, հաւաստիանալ, հաւաստիացում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
'wstykn (avastēkan)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531