Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 766 բառահոդված (էջ 7/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 60, սյունակ 1 Էջ 60
ԱՆՃՈՌՆԻ -նոյ, -նեաց «մեծ խոշոր, տձեւ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս ան- ժխտական նախածանցից՝ այլուստ անծանոթ ճոռն- արմատից:
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԱՅԻ «ամայի, անմարդաբնակ»
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ պ. pāyi «ոտք, հետք»
կազմված է ան- ժխտականից՝ փայի < պ. pāyi «ոտք, հետք» բաղադրիչից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԵՂԹ (-ի, -ից) «արջառաջի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել»
թերեւս հայկական կազմություն է՝ ան- ոչ ժխտական նախածանցով եւ *փեղթ «կտրված (կաշվի) շերտ» բառով, որ կարող էր գալ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել» արմատից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՇԱԿԵՐՏ (-ի, -աց) «աշակերտ, սովորող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ašākert
փոխատու լեզու՝ հ. պ. (մանիք.) hašāgerd
փոխատու լեզու՝ պ. šāgird
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշակերտիլ, աշակերտական, աշակերտակից, աշակերտասէր, աշակերտութիւն, աշակերտուհի, աշակերտաբար, աշակերտավայել
Մատենագիտություն
H. AG 100; Աճ. ՀԱԲ 215
Էջ 66, սյունակ 1 Էջ 66
ԱՊԱԶՈՆԵԼ «գոտին արձակել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀποζώννυμι
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 223) համարում է հայերեն կազմություն՝ ապ- ժխտականով եւ հուն. ζώνη «գոտի» բառով:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՒԱՐՏԱԿ (-ի, -աց) «արգանդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 71, սյունակ 1 Էջ 71
ԱՊՍՈՒԱՐ «պարտքի դիմաց իրի գրավում, բռնագրավում» (բբ.)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ (արհեստական)՝ ապսուարումն, ապսուառու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապսուարումն, ապսուառու
Էջ 71, սյունակ 1 Էջ 71
ԱՊՏԱԿ «ապտակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անհայտ է (իրանականա՞ն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապտակալից, ապտակակոծ, ապտակատու, ապտակել, ապտակումն, բռնապտակք, անապտակ
Էջ 72, սյունակ 1 Էջ 72
ԱՋ (-ոյ, -ու, -ում) «աջ, աջ կողմ, աջ ձեռք, ձեռք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sē(i)dh- «ուղիղ դեպի նպատակը գնալ, նպատակաուղղվել, դիմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sədhio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աջակողմն, աջաբեկ, աջակից, աջակցիլ, աջեակ, աջել, աջին, աջանալ, (յ)աջող, (յ)աջողակ, աջողաձեռն, չաջողութիւն, յաջողել, անյաջ, աջողնալ, յաջորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sādhati
«բերում է նպատակին»
հ. հնդկ.
sādhú
«ուղիղ»
հ. հնդկ.
sidhra
«հաջողակ»
հուն.
ἰθύς
«ուղիղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246