Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂՁԻՆ
(կաղճին, կաղչին, գաղջին)
«ծեփելու ցեխ, շաղախ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *glei-
«սոսնձել, կպցնել, քսել»
Հնում չի ավանդված, եւ այս պատճառով դժվար է կապել հնդեւրոպական *glei- «սոսնձել, կպցնել, քսել» արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
glūs
«սոսինձ»
հ. իռլ.
glennim
«կառչում եմ»
մ. ն. գ.
klei
«կավ»
դան.
kleog
«կպչուն կավագետ»
Էջ 381, սյունակ 1
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆԹ
«ամանի կոթ, ունկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *guet-
«ուռուցք, կլոր բան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gunt-)
ոճականով՝ *gunt- > կանթ՞
Ակնհայտ է նմանությունը կոթ բառին, բայց սրա ծագումն անհայտ է: Քիչ հավանական է վերջինիս կապը հնդեւրոպական *guet- «ուռուցք, կլոր բան» արմատի հետ (համապատասխան ոճականով՝ *gunt- > կանթ՞):
Էջ 395, սյունակ 1
ԿԱՑԱՁԻ
«՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
որի վերջին բաղադրիչը, թերեւս, ձի-ն է:
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆՃ-
(կունճ-, կանճ-՞)
«կաղկանձում, վնգստում»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
բնաձայնական արմատ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 496) միացնում է կաղկանձել-ի հետ՝ վերջինիս արմատը համարելով կանձ-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնճկնճալ,
կնճկըռալ,
կնկնծալ,
կնճկնծտալ,
կզկնծըտալ,
կնճաձայն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Տե՛ս նաեւ
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏՐ
(բբ)
«վարունգ»
(բարբառային)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιτριον
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն
kitri
«վարունգ»
թուրքերեն
kitre
«գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 412, սյունակ 1
ԿՆՁՆԻ
(կնձենի)
«թեղի (ծառ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *wing-
«կնձնի»
բայց «կնձնի» նշանակող հնդեւրոպական *wing- արմատը (ռուս. вяз, լիտվ. vinkšna եւ այլն) հայերենում պիտի տար *գնձ-նի, եթե հայերենն այս արմատից է, ապա ենթադրելի է ն- ռնգայինից հետո ձ-ի ձայնեղացում եւ առաջին բաղաձայնի խլացում, այլապես պիտի փնտրել այլ աղբիւր:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
вяз
լիտվ.
vinkšna
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԶՊԱՏ
(-ի, -աց)
(բ. կոզբանդ)
«լաչակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Քանի որ կա բրբ. կոզբանդ տարբերակը, որի -բանդ-ը իրանական ծագում ունի, ուստի հավանական է առանձնացնել կոզ «?» եւ պատ բաղադրիչները, որոնցից առաջինի ծագումը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզպատել
Էջ 433, սյունակ 1
ԿՏԻՏ
I
«խուզարկություն, փնտռտուք, պրպտում»
Ստուգաբանություն ()
Կրկնավոր կազմություն՝ *կետ- կամ *կուտ- արմատից, որոնցից առաջինը հազիվ թե կապ ունենա կետ «կետ» արմատի հետ։
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
I
-ոյ
«համ, կարգուկանոն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sap-
«համ առնել, ընկալել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-)
եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ,
համեղահամ,
համահամ,
համտեսել,
համեստ,
համեստաբարոյ,
անհամ,
անհամիլ,
քաղցրահամ,
բարեհամ,
սրբահամ,
գինեհամ,
դառնահամ,
լեղահամ,
համեստափայլ,
անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sapio
«ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880;
Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։