Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՐ-
«փոխ(ա)-. հակա-», դեր «դեր, գործառոյթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«պահել»
արմատից, որտեղից` հայ. դարել, դադար, այլեւ հ. հնդկ. dhar- «պահել, տանել, հաստատել», հուն. θρᾶνος «աթոռ, նայելու տեղ», լիտվ. darýti «անել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերանուն,
դերաքրիստոս,
դերայ,
դերասան,
դերասանական,
դերակատար,
դերաբաժանում,
դերբայ,
դեր(ա)կոմս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
դարել
հայ.
դադար
h. հնդկ.
dhar-
«պահել, տանել, հաստատել»
հուն.
θρᾶνος
«աթոռ, նայելու տեղ»
լիտվ.
darýti
«անել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԷՏ
(-ի, -աց)
«դիտող, պահապան, հսկիչ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *dēt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *dēt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դետակն,
դիտել,
դիտանոց,
դիտաւոր,
դիտաւորութիւն,
դիտակ,
հրաշադէտ,
դիտադէտ,
գիշերադէտ,
գեղեցկադիտակ,
դիտարան,
դիտատորեալ,
դիտմամբ,
ակնդէտ,
աստղադիտակ,
հեռադիտակ,
մանրադիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
dītan
պ.
dīdan
ավ.
vi-daētaz-
«չորս կողմը նայող, դետ»
Մատենագիտություն
H. AG 141;
Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 197, սյունակ 1
ԴԺՈՒԱՐ
(-ի, -աց)
(բրբ. դժար)
«դժվար, ոչ հեշտ. դժվարանցանելի տեղ (լեռներում) (հզն. գործածությամբ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *dužvar
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժուարանալ,
դժուարանք,
դժուարութիւն,
դժուարագիւտ,
դժուարալուր,
դժուարամատոյց,
դժուարապահ,
դժուարակամ,
դժուարալոյծ,
դժուարամիտ,
դժուարակիրթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
dižvār
մ. պ.
dašxvar
պ.
dušvār
Մատենագիտություն
H. AG 143;
Աճ. ՀԱԲ 665
Էջ 198, սյունակ 1
ԴԺՊԱՀ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժպհի,
դժպհել,
դժպհություն,
դժպհագույն,
դժպհակ
Էջ 199, սյունակ 1
ԴՊԱՀ
(-ոջ, -ւոջ)
«ժամանակավոր բանտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Հավանաբար փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դպահատուր
Էջ 203, սյունակ 1
ԴՈՒԼ
«դադար, հանգիստ, պատվեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhūl-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhūl-՝ *dheu- «պտտվել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ղլալ,
դղալ,
անդուլ,
անդուլութիւն,
գործադուլ,
գործադուլաւոր,
դասադուլ,
հացադուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
dvelja
«պահել, մնալ»
հ. վ. գ.
twallen
«պահել, ուշացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 682
Էջ 218, սյունակ 1
ԵՍԿՈՒՊՈՏԻՐԱՅ
«պալատական պահակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἐξκουβίτωρ
փոխատու լեզու՝ լատ. excubitor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 33
Էջ 221, սյունակ 1
ԵՐԱՇԽ
II
«երաշխիք, գրավական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *raxš
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երաշխիք,
երաշխավոր,
երաշխավորել,
երաշխավորություն,
յերաշխել,
համերաշխ,
համերաշխություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raks
«պահել, պաշտպանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 39;
Ջահ. ՀԼՊ 524
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ
(երգէծ-. հերգիծանել)
«պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ,
երգիծումն,
երգիծական,
երգիծանք,
երգիծաբան,
երգիծաբանական
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԴՈՒՄ(Ն)
(-ն)
«երդում, ուխտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«հանդիսավորապես ասել, խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *urēdhu-(?))
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդնուլ,
երդնուալ,
երդումն,
երդումնտել,
երդմնիլ,
երդմնազանց,
երդմնակեր,
ստերդումն,
շատերդումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βερυω
«արտասանել»
(Հեսիք.)
լատ.
verbum
գոթ.
waúrd
պրուս.
virds
«բառ»
ավ.
urvāt-գ
«սահմանում, պահանջ, պատվեր»
(*urēto->)
հուն.
ρητον
«պայմանավորվածություն, պայման»
հ. սլ.
rota
«երդում»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 142;
Ջահ. ՀԼՊ 156;
AG 443
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։