Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻԶԱՆ
«գեղեցիկ եւ անուշահոտ մի ծաղիկ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիճանակ բառի հետ, որ սրա ավելի հին ձեւը պետք է լինի:
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻՃԱՆԱԿ
«կմոնխ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիզան-ի հետ, որ ավելի նոր ձեւը պետք է լինի:
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԾՈՒԽ
(ածուղ, անճող), -ոյ
«ածուխ, կրակ. մոխիր. մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *angelo-
«ածուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang, *ong)
Թերեւս կապ ունի հ.-ե. *angelo- «ածուխ» նախաձեւի հետ (*ang կամ *ong «ածուխ»)։ հայերենի համար ենթադրելի են *ang'olo- > *անճող>անճող եւ ang'ōlo>*անճող >ածուղ-> ածուխ բաղարկմամբ ծուխ բառի հետ։ Չեն ընդունում H. AG 412 եւ Աճ. ՀԱԲ 1, 103։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածխանամ,
ածղանամ,
ածխակէզ,
քարածուխ,
ածխագործ,
ածխանոց,
ածխավաճառ,
ածխահանք,
ածխաթթու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angāra
հ. հնդկ.
angiṣṭ
պրուս.
—
լիտվ.
anglis
սլավ.
agli
«ածուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 412;
Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՂՁ
«լիություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-glgho-)
*o- նախամասնիկ + արմատ՝ *-gh աճականով (այլ լեզուների *g'-ի դիմաց)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-glgho- (?) `*o-` նախամասնիկ + `*gel-` «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» արմատ՝ `*-gh` աճականով (այլ լեզուների `*g'-ի դիմաց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակաղձեալ,
ակաղձուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
շվեդ.
clunga
«հոծ զանգված, սեղմված կույտ, դեզ»
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՄԱՅ
-ի, -ից
«կամքին հակառակ, ակամա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. *akāmāy
փոխատու լեզու՝ մ. պ. akāmak
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 104) նշում են բառի իրանական ծագումը՝ առանց պրթ. ձեւին տեղյակ լինելու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակամայանամ,
ակամայաբար
Մատենագիտություն
H. AG 164;
Ջահ. ՀԼՊ 513;
Աճ. ՀԱԲ 104
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆՋ-Ք
(ականջներ) (ունկն բառի հոգնակին՝ հին երկակից)
«ականջներ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար բնիկ հնդեւրոպական, բայց ճիշտ ձեւի վերականգնումը դժվարություններ է հարուցում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականջալուր,
ականջատ,
ականջամուտ,
մեծականջ,
մկնականջ,
ականջեմ,
սականջեմ,
սկանջ(ն)ել,
շականջանամ,
շականջանեմ,
ականջախոտ,
ականջուկ,
ակնտակ,
ակնետուկ
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՍՏԱՆ
«ապաստան. ապահովություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pǝg-
«մարմնամասի անվանում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōg-)
հետագա վերաիմաստավորմամբ
Կազմված է այլուստ անծանոթ *ակ արմատից՝ իրանական ծագման -ստան ածանցով։ Եթե հայկական կազմություն է, ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *pǝg- (*pōg-) մարմնամասի անվանումից՝ հետագա վերաիմաստավորմամբ։
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿԱՍ
II
(ակատտիոն, ակակ)
«նավակ, մակույկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἄχατος
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀχάτιον
Մատենագիտություն
H. AG 339;
Աճ. ՀԱԲ 105
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿԱՍ
III
(գ-ակատ «փոքր»)
«սակավ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eg-
«կարիք, պակասություն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *əg-)
-ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
egeō
«կարիք ունենալ, զուրկ լինել»
հ. իսլ.
ekla
«կարիք»
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿԱՏՍ
(-ի, -ից)
«ակոս, վարի ժամանակ խոփի առաջացրած երկարավուն փոս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս փոխառություն որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզվից՝ *ag- «քշել, տանել» (հայ. ած-) արմատից, որտեղից՝ խեթ. aggala, հ. հուն. αὖλαξ «ակոս»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակասաբեկ,
ակասաձեւ,
ակասաձիգ,
ակասել,
ակասախոտ,
ակոսատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
aggala
հ. հուն.
αὖλαξ
«ակոս»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։