Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԽ
(-ի)
«օձի շապիկ, կաշի, մորթ, կճեպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorkh-)
*k>*kh անցումով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *khorkh-` *(s)ker- «կտրել» արմատից *k>*kh անցումով: հմմտ. կիմր. khoen (<*krokno) «կաշի», մ. բրը. crocann «կաշի» (<*krokkeno) կամ *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ» արմատից: հմմտ. նորվ. բրբ. skarka «սառցակեղեւ», այլեւ ռուս. кора «կաշի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորխանալ,
խորխատոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
khoen (<*krokno)
«կաշի»
մ. բրը.
crocann (<*krokkeno)
«կաշի»
նորվ. բրբ.
skarka
«սառցակեղեւ»
ռուս.
кора
«կաշի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 408-409
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
II
«խմորում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արամ. xmī
«թթվել»
փոխատու լեզու՝ ասոր. xma
«թթվել»
լիաձայն՝ -ու-ով ձեւի երկրորդական վերականգնումով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմոր,
խմորել,
խմորուն,
խմորոտ,
խմորաթաղ,
խմորանոց,
խմորուկ,
բրբ. խմր(ա)խոտ,
անխմում,
նոր՝ խմորատաշտ,
խմորատիպ,
խմորիչ,
խմորոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 377;
Ջահ. ՀԼՊ 457, 477
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԼ
(-ոյ)
(ծաղ «մի խմորեղեն»)
«ծալք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծալել,
ծալած,
ծալածոյ,
ծալումն,
անծալ,
ծաղաբար
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՄ-(ԵԼ)
«ծամելը, ծամում, որոճում, մտքով որոճում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'embh-
«կծել, կրծել, ատամներով ջարդել, ծամել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'mbh-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. jámbhatē, jábhatē «ատամներով բռնել», հուն. γομφίος «ատամ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծամել,
ծամելի,
ծամն,
անծամ,
մեղմածամ,
ծամոն,
անծամելի,
դժվարածամ,
անծամել,
ծամծմել,
ծամծմուտ,
ծամծմորել,
ծամծմացնել,
ծամարան,
ծամանիկ,
ծամուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jámbhatē, jábhatē
«ատամներով բռնել»
հուն.
γομφίος
«ատամ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 42;
Աճ. ՀԱԲ 441
Էջ 360, սյունակ 1
Էջ 371, սյունակ 1
ԿԱԶՄՈՐԷ
(կազմուրէ)
«փայլասենի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հավանաբար կազմված է ինչ-որ կազ- եւ մոր (տե՛ս) բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմորենի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՇԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կաշի, մորթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kūšu
«կաշի»
Փոխառութիւն թերեւս սեմական աղբիւրից (սա էլ՝ սումերերենից): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 518) սրան է միացնում նաեւ արաբ. qaš' «չորանալ» արմատից ծագող qašā'a «մի կտոր չորացած կաշի», qaš'a «չոր մորթ» եւ այլ բառեր, որոնք ակկադ. բառի հետ կապ չունեն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաշռանալ,
կաշեայ,
հաստակաշի,
եաթնեկաշնեան,
կաշեգործ,
կաշեգործութիւն,
կաշեկազմ,
կաշեղէն,
կաշեպատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Էջ 393, սյունակ 1
ԿԱՐԿԱՆԴԱԿ
«կարկանդակ, խմորեղեն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Հավանաբար փոխառություն իրանական աղբյուրից (հմմտ. -անդակ), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐՄԻՐ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«կարմիր, կարմիր բան, ոսկի, դրամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական karmīr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարմրանալ,
կարմրութիւն,
կարմրագոյն,
կարմրադեղձ,
կարմրախնձոր,
կարմրայտ,
ծայրակարմիր,
շիկակարմիր,
կարմրաբոշ,
կարմրաբշիկ,
կարմրամորթ,
կարմրերես,
կարմրուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
karm’īr
մ. պ.
kālmīr
Մատենագիտություն
H. AG 167;
Աճ. ՀԱԲ 558;
Ջահ. ՀԼՊ 528
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՒ
(-ոյ)
«կեղեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *keleb- կամ *kel-ep-)
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել, անջատել» արմատից՝ *keleb- կամ *kel-ep-, մանավանդ որ բարբառներում կան կ-ի փոխարեն ք-ով, փ-ով, բ-ով եւ լ-ի փոխարեն պ-ով, փ-ով, բ-ով տարբերակներ. սրանց հիման վրա կարող են վերականգնվել *քեղեւ/փ/բ հայկական բարբառային սկզբնաձեւերը եւ վերականգնել *kel-eb(h)/p(h)- նախաձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղեւել,
անկեղեւ,
կարծրակեղեւ,
ողորկակեղեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scelifa
«կճեպ, թաղանթ»
մ. վ. գ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
ն. վ. գ. բրբ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
մ. ն. գ.
shulpe, stholpe
«թեփուկ. պատյան»
from *skeleb-
դան.
kulp(e)
«պատիճ, պատյան»
Մատենագիտություն
AG 307;
ՀԱԲ 568
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։