Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄԱՉԵԼ
«ամաչել, ամոթ զգալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«փափագել, տենչալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-mətiō-)
-t ածականով (ածանցով)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *o-mətiō- ` *mē- «փափագել, տենչալ» արմատի հետ՝ -t ածականով (ածանցով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամաչկոտ,
անամաչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μασμάω
«հուզվել, խիստ ցանկանալ, տենչալ, փափագել»
հուն.
μαί
«ձգտում է»
Հեսիքիոս
հուն.
ματεύω
«ձգտել, փնտրել»
լիտվ.
maturs
«շրջահայաց»
լատվ.
matit
«զգալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 43, սյունակ 1
ԱՄԲԱՍՏԱՆ
(-ի, -աց)
«ամբաստանող, ամբաստանություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hambastan
«ձեւավորել, կազմել, հերյուրել»
հմմտ. մ. պ. hambastan «ձեւավորել, կազմել, հերյուրել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբաստանել,
ամբաստանութիւն,
ամբաստանագիր,
ամբաստանական,
ամբաստանիչ,
ամբաստանեալ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲԵՏ
-ի, -ից
(ամբոյտ, ամպոյտ, անբոյթ)
««խլուրդ» (անբոյտ «մի դեղաբոյս՝ արծվաճանկ, գողենի, asplenium scolopendrium», այլ՝ «հովագ կամ միեղջերու»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu-
«աճել, բարգավաճել»
Հազիվ թե կազմված լինի ան- նախամասնիկով՝ ինչ-որ *բետ ( *բոյտ) արմատից, (հազիվ թե՝ հնդեւրոպական *bheu- «աճել, բարգավաճել» արմատից, որտեղից՝ բոյս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԲՈԽ
-ի, -ից, ուշ՝ -ոյ
«բազմություն, խռովություն, խռովք. իրարանցում, կռիվ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hambōh
փոխատու լեզու՝ պ. anbōh
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբոխել,
բազմամբոխ,
միջամբոխ,
խառնամբոխ,
միաբանամբոխ,
խաղաղամբոխ,
մարտամբոխ,
ամբոխութիւն,
ամբոխանք,
հրեշտակամբոխ,
ամբոխական,
ամբոխասաստ,
ամբոխաբար,
ամբոխալից,
ամբոխային,
ամբոխավար,
ամբոխավարութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 96;
Աճ. ՀԱԲ 151
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԵԹ
«հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo-
«եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն,
ամեթանալ,
ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՆ
I
(-ի, -ից)
(ամենի, ամենից, ուշ` ամինո ձեւերով)
«բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem-
«մեկ, միասին, հետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *smto-)
-ն ածանցով
որպէս գերադրականի մասնիկ` ամենամեծ, ամենալաւ, ամենամաքուր, ամենաբազում եւ այլն, գոյականների հետ «ամենից աւելի ունեցող» իմաստով` ամենաբախտ, ամենագիշեր, ամենաճառագայթ, ամենաբանտ, ամենագլուխ, ամենահառաչ, ամենահայր եւ այլն: (ա-մէն-` սխալ գրութեամբ)` ամենիմաստ, ամենողորմ եւ այլն (ուշ` ամենի-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամենայն,
ամենագետ,
ամենաբժիշկ,
ամենազատ,
ամենաբար,
ամենացոյց,
ամենաշնորհող,
ամենամեծ,
ամենալաւ,
ամենամաքուր,
ամենաբազում,
ամենաբախտ,
ամենագիշեր,
ամենաճառագայթ,
ամենաբանտ,
ամենագլուխ,
ամենահառաչ,
ամենահայր,
ամենիմաստ,
ամենողորմ,
ամենեքեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
samá
«մեկը»
հուն.
άμο-
«միասին»
գոթ.
sums
«մեկը»
Մատենագիտություն
H. AG 416;
Աճ. ՀԱԲ 154
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԵՆ
II
«ստույգ, ճշմարիտ, այն, այսպես թող լինի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. άμην
փոխատու լեզու՝ եբր. āmēn
Մատենագիտություն
H. AG 340;
Աճ. ՀԱԲ 155
Էջ 45, սյունակ 1
ԱՄԻՐ ԱԼ ՄՈՒՄՆԻՔ
«խալիֆ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. amīr-al-mūminīn
«հավատացյալների գլխավոր»
Մատենագիտություն
H. AG 262;
Աճ. ՀԱԲ 158
Էջ 46, սյունակ 1
ԱՄՈԼ
(-ի, -ից, -աց)
(ամոլի)
«լծակից, լծորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«քշել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sm-poliio-)
*sm- «միասին, համա-» եւ *pel- «քշել»
Կազմութեան համար հմմտ. ամուլ` *n-polō-.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզնամոլ(ի),
գառնամոլք,
ամոլաջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pellō
«խփել, հրել, քշել»
լատ.
opilio
«հովիվ < ոչխար քշող»
(*owi-pilio)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 46, սյունակ 1
ԱՄՈՒՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«ամուր, պինդ, ամուր տեղ, ամրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«ամրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *moi-ro-)
«փայտի կառույց»
ձայնավորի՝ առայժմ անբացատրելի փոփոխությամբ եւ ա-ի հավելմամբ (*o-°). հայ. ամուր-ի եւ վեդ. հնդկ. āmur բառերի նմանությունը պատահական է.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամրախիթ,
ամրանալ,
ամրաձածուկ,
ամրական,
ամրակողմն,
ամրաշէն,
ամրասրահ,
ամրապարիսպ,
ամրոց,
ամրութիւն,
անամրութիւն,
մենամուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mūrus
«պատ, պարիսպ, պատնեշ, պաշտպանություն»
(հին՝ moiros)
լատ.
moe-nia
«պարիսպ, ամրություններ, ամրացված տեղ, քաղաք, քաղաքասահման, շենք, բնակարան, պալատ»
(այլ ածանցով)
գերմ.
*mairja
«(սահմանա)գիծ, (սահմանա)սյուն»
հայ.
մոյթ
անբացատրելի ձայնավորմամբ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 709;
Mayrhofer, KEWA 673
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։