Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 728, սյունակ 1
ՏԻ
II
(ուշ՝ -ոյ, այլեւ տից, տիաւք)
«տարիք, հասակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dā(i)-
«բաժանել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dī-to-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անտի,
նորատիք,
անտիութիւն,
բազմատի,
համատիք,
մատաղատի,
դեռատի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
zīt
գ.
Zeit
հ. անգլ.
tīd
«ժամանակ, ժամանակաշրջան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 403
Էջ 732, սյունակ 1
ՏՈՄԱՐ
(տովմար, տաւմար, տումար)
«գիրք, գրքի հատոր, մաս, գրուածք, փաստաթուղթ, ժամանակագրական համակարգ, տոմար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. τομάριον
փոխատու լեզու՝ արաբ. tumar
հուն. τομάριον (> արաբ. tumar > հայ. տումար)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տոմարական,
տոմարագէտ,
զատկատոմար,
պարզատոմար,
տոմարագիտութիւն,
կրկնատոմար
Մատենագիտություն
H. AG 384;
Աճ. ՀԱԲ 419
Էջ 752, սյունակ 1
ՈՒՍՏ
(-ից)
«տեղից-, որտեղից»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pu-sti-
որի *po-sti- ձեւից է ըստ-ը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուստի,
ուստեք,
ուստեմն,
այլուստ,
անդուստ,
անդստին,
աստուստ,
աստստին,
յերկնուստ,
աստուածուստ,
յետուստ,
վերուստ,
վերստին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
post
«հետո»
ումբր.
post
«հետո (տեղով եւ ժամանակով)»
ումբր.
pus
«հետո (տեղով եւ ժամանակով)»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 757, սյունակ 1
ՓԱՅԱՄ
««ժամանակ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 784, սյունակ 1
ՔՆԹՄԹԱԼ
(քնթըմթալ)
«ուտելու ժամանակ քիթ-պռունկը շարժել»
Ստուգաբանություն (կրկնավոր կազմություն)
Կրկնաւոր կազմութիւն` քիթ (քնթ) բառից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 583
Էջ 790, սյունակ 1
ՔՐՈՆԻԿՈՆ
ուշ՝ -ի, -աց
(քրոնիկոն, քրօնիկոն, ուշ արտասանութեամբ` քննիկոն)
«ժամանակագրութիւն, ժամանակագրական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονικόν
Մատենագիտություն
H. AG 389;
Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 790, սյունակ 1
ՔՐՈՆՈԳՐԱՖԵՍ
(քրոնոգրափիս)
«ժամանակագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογράφος
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογραφεύς
Մատենագիտություն
H. AG 389;
Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 797, սյունակ 1
-ԱՆԱԿ
(այսանակ, անցանակ, ըմպանակ, մրցանակ, հաղթանակ, (յ)եղանակ, ցուցանակ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ānak(a)-
«ածանց»
ածանցից եւ հանդիպում է իրանական փոխառություններում՝ գանձանակ, դահանակ, ժամանակ:
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐ
I
(հմմտ. -իր, -որ, -ուր)
«մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro-
(անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-)
*-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար,
մթար,
մոլար,
արդար,
գալար,
դալար,
երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել»
որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 809, սյունակ 1
-ՇԻ
«բոլորշի, լայնշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-iskhio-
(անմիջական նախաձեւ՝ *iskh(o)- + *-iyo-)
Քանի որ հիմքերը հ.-ե. ծագման են, պէտք է ենթադրել հնդեւրոպական ծագում... -շի է առկայ նաեւ գոլո(ր)շի բառի մէջ` ռ- հիմքային տարրով եւ ր-ի համաբանական յաւելմամբ (հմմտ. բոլորշի), ընդ որում գոլ-ը նոյնպէս հնդեւրոպական ծագում ունի: Ժամանակակից հայերէնում տարածուել է գոլորշի ձեւը, եւ որշի-ն ընկալւում է որպէս ինքնուրոյն ածանց:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։