Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 67 բառահոդված (էջ 7/7)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 757, սյունակ 1 Էջ 757
ՓԱՅԱՄ ««ժամանակ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 784, սյունակ 1 Էջ 784
ՔՆԹՄԹԱԼ (քնթըմթալ) «ուտելու ժամանակ քիթ-պռունկը շարժել»
Ստուգաբանություն (կրկնավոր կազմություն)
Կրկնաւոր կազմութիւն` քիթ (քնթ) բառից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 583
Էջ 790, սյունակ 1 Էջ 790
ՔՐՈՆԻԿՈՆ ուշ՝ -ի, -աց (քրոնիկոն, քրօնիկոն, ուշ արտասանութեամբ` քննիկոն) «ժամանակագրութիւն, ժամանակագրական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονικόν
Մատենագիտություն
H. AG 389; Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 790, սյունակ 1 Էջ 790
ՔՐՈՆՈԳՐԱՖԵՍ (քրոնոգրափիս) «ժամանակագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογράφος
փոխատու լեզու՝ հուն. χρονογραφεύς
Մատենագիտություն
H. AG 389; Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 797, սյունակ 1 Էջ 797
-ԱՆԱԿ (այսանակ, անցանակ, ըմպանակ, մրցանակ, հաղթանակ, (յ)եղանակ, ցուցանակ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -ānak(a)- «ածանց»
ածանցից եւ հանդիպում է իրանական փոխառություններում՝ գանձանակ, դահանակ, ժամանակ:
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-ԱՐ I (հմմտ. -իր, -որ, -ուր) «մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- (անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-) *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար, մթար, մոլար, արդար, գալար, դալար, երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել» որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 809, սյունակ 1 Էջ 809
-ՇԻ «բոլորշի, լայնշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-iskhio- (անմիջական նախաձեւ՝ *iskh(o)- + *-iyo-)
Քանի որ հիմքերը հ.-ե. ծագման են, պէտք է ենթադրել հնդեւրոպական ծագում... -շի է առկայ նաեւ գոլո(ր)շի բառի մէջ` ռ- հիմքային տարրով եւ ր-ի համաբանական յաւելմամբ (հմմտ. բոլորշի), ընդ որում գոլ-ը նոյնպէս հնդեւրոպական ծագում ունի: Ժամանակակից հայերէնում տարածուել է գոլորշի ձեւը, եւ որշի-ն ընկալւում է որպէս ինքնուրոյն ածանց: