Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄՊԵԼ
((ըմբել, ըմպել), ումպ-)
«խմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pi-be-
«խմել, ըմպել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōi-pī-)
կրկնաւոր
ումպ ձեւը ը-ի երկրորդական համաբանական վերականգնման արդիւնք է. հմմտ. լատ. bi-bō (<*pi-bō), -ere, հ. իտլ. ibid (<*piberti) «խմում է». ոչ կրկնաւոր ձեւերից՝ հ. հնդկ. pāti, հուն. πινω, հ. սլաւ piti: - Ջահ. ՀԼՊ 144: Հիւբշմանը (AG 108) ընդունում է կասկածով. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 599-600) բերում է ումպ ձեւի տակ՝ առանց հաւաստի հնդեւրոպական վերականգնման:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմպելի,
ըմպան,
ըմբան,
ըմպանակ,
ըմպիկ,
գինըմպելիք,
գինըմպութիւն,
ըմբոց,
ըմպաման,
ըմպարան,
նախըմպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
bi-bō
<*pi-bō
հ. իտլ.
ibid
«խմում է»
<*piberti
հ. հնդկ.
pāti
հուն.
πινω
հ. սլաւ
piti
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144;
AG 108;
ՀԱԲ 599-600
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՄԲՈՌԻԼ
«այրվել, վառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhre-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhre-n-u)
հիմքային ձեւ
Կազմված է ընդ- > ըմ- նախածանցով՝ այլուստ անհայտ պոռիլ ձեւից, որ կարող է կապված լինել արդի հայերենի բռնկ-վ-ել «բոցավառ(վե)լ» բայի հետ: Սա էլ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *bhre-n-u հիմքային ձեւից, որ առկա է գերմանական խմբում (գոթ., հ. վ. գ., հ. սաքս. brinnan «այրել, վառել» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրըմբոռելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
brinnan
«այրել, վառել»
հ. վ. գ.
brinnan
«այրել, վառել»
հ. սաքս.
brinnan
«այրել, վառել»
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՄՓՈՐՏԵԼ
(ըմփորտել, ընդփորկել, ընդփոխարկել)
««ուսուցնել» (ԲՀ՝ ըմփորտել, ընդփորկել «փոխարկել, ընդփոխարկել»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է։
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴ
(նախադիր) (սեռ.), (եզ. տր., հգն. հյց.), (բցռ.), (գրծ.), (նախածանց)
(ընդ-, ըն-, ըմ-)
««փոխարեն» (սեռ.), «հետ, միասին» (եզ. տր., հգն. հյց.), «մոտից» (բցռ.), «տակ» (գրծ.), ընդ- (ընդ-, ըն-, ըմ-) (նախածանց)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *anti-
«փոխարեն, միասին»
հ.-ե. արմատ՝ *ndhos-
«տակ»
իմաստների համար եւ, թերեւս, *ndhos- («տակ» իմաստի համար)։
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԱՅԵԼ
««որոշել» կամ «վատնել» (ԲՀ) (ըստ Աճառյանի՝ «վարել»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 2, 124), զնդալ-ի սխալագրությունը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 124
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵԹ
««որ ի քեզ կոյս» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ընդէդ (այլեւ դէդ) < ընդ այդ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 124
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵԼՈՒԹ
«հավելված»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Համառոտագրություն ընդելութիւն բանի.
Տե՛ս նաեւ
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵԼՈՒԼ
«բաժին հանել, հայթայթել, մատակարարել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ունի ընդ-ել-ուլ կազմությունը։
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵՐ
(ընտեր), -ի, -աց (անեզ.)
«փորոտիք, խորք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *entero-
«ներքին»
Բաղադրություն՝ տղրընդեր (տղրնտեր)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տղրընդեր,
տղրնտեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ántra
«ներքին»
հուն.
εντερα
«աղիք, փորոտիք, ընդերք»
լատ.
interus
«ներքին»
Մատենագիտություն
H. AG 447;
Աճ. ՀԱԲ 125;
Pok. IEW 313
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԻԿՏԻՈՆ
(-ի)
(դիքտիոն, ընդիքտիոն, ինդիկտիոն, ինդիքտիոն)
«տասնհինգամյակ, տասնհինգ տարվա շրջան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ινδικτιών
փոխատու լեզու՝ լատ. indictio
Մատենագիտություն
H. AG 518;
Աճ. ՀԱԲ 125
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։