Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 809, սյունակ 1
-ՈՅԹ
«աւագոյթ, երեւոյթ, զայրոյթ, ծածկոյթ, ծերոյթ, ձանձրոյթ, սովորոյթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ti-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-en-)
նախորդող *-en-ով
Ծագում է հ.-ե. *-ti- ածանցից` նախորդող *-en-ով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τελευτή
«վերջ, աւարտ»
Մատենագիտություն
Melliet 76
Էջ 809, սյունակ 1
-ՈՅԼ
«դրոյլ «դռնապան»»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-tel
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhurotel)
նախորդող հիմքային *-u- ձայնաւորով
Ծագում է հ.-ե. *-tel ածանցից` նախորդող հիմքային *-u- ձայնաւորով (*dhurotel > դրոյլ). հին շրջանում դուռն եւ դրոյլ բառերի կապը հաւանաբար արդէն մթագնուած է եղել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 809, սյունակ 1
-ՈՅՐ
«հաստոյր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-tero-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-kʷ o-tero-)
նախորդող -o-ով
Թերեւս ծագում է հ.-ե. *-tero- ածանցից, որ առկայ է նաեւ դերանուանական ոյր < *-kʷ o-tero- ձեւի մէջ` նախորդող -o-ով:
Էջ 810, սյունակ 1
-ՈՐ
I
(հմմտ. -ար, -իր, -ուր)
«բեկոր, գլոր (հմմտ. գիլ), երեկոր, հատոր, մոլոր (հմմտ. մոլ-ի, մոլար), սին-լքոր, այլեւ առանձին չգիտակցվող հիմքով՝ բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)ro-
ածանց
Ծագում է հ.-ե. -(e)ro- ածանցից՝ հավանաբար հետագա առնմանությամբ ծագած նախորդող ձայնավորով՝ *wele-ro> *welo-ro-> գլոր, *regʷos-oro- երեկոր, *mole-ro > *molo-ro- > մոլոր եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բեկոր,
գլոր,
երեկոր,
հատոր,
մոլոր,
սին-լքոր,
բոլոր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 810, սյունակ 1
-ՈՐԴ
«ավելորդ, լծորդ, կցորդ, մնացորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-dhro-
«գործողության միջոց, գործիք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *-u-)
նախորդող *-u-ով
Հավանաբար ծագում է հ.-ե. *-dhro- ածանցից՝ նախորդող *-u-ով. հ.-ե. այս ածանցը ցույց է տալիս գործողության միջոց, գործիք, բայց հետո հայերենում ընդլայնել է իր գործառության շրջանակները՝ անձերի դեպքում նշանակելով անձերի անուններ (անդորդ, սայլորդ եւ այլն), թվականների դեպքում նախորդ -ր-ի (տե՛ս) հետ միասին՝ կարգ (երկրորդ, երրորդ, չորրորդ եւ այլն)։ այս վարկածը առանձնապես հավանական կլինի, եթե ճիշտ է Բ․ Օլսենը, որ կոկորդ-ը բխեցնում է *gʷo-gʷor-tro- (*-tro-ն *-dhro-ի տարբերակն է)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ավելորդ,
լծորդ,
կցորդ,
մնացորդ,
անդորդ,
սայլորդ,
երկրորդ,
երրորդ,
չորրորդ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 810, սյունակ 1
-ՈՑ
«արգելոց, աւթոց, բայոց, հալոց, ձմերոց, մրջիւնոց, խայթոց, մխոց, ջնջոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-sko-/-ā-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-u-)
նախորդող հիմքային *-u-ձայնավորով
Ծագում է հ.-ե. *-sko-/-ā- ածանցից՝ նախորդող հիմքային *-u-ձայնավորով. տեղացույց իմաստը զարգացել է հայերենում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արգելոց,
աւթոց,
բայոց,
հալոց,
ձմերոց,
մրջիւնոց,
խայթոց,
մխոց,
ջնջոց
Էջ 811, սյունակ 1
-ՈՒԼ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-lo-
նախորդող -ու- ձայնաւորով
Թէեւ թաթ, կափ հիմքերի հ.-ե. ծագումը չի հաստատուած, բայց հաւանական է -ուլ ածանցի -լ-ի հ.-ե. ծագումը` *-lo- ածանցից (նախորդող -ու- ձայնաւորով), որ ունեցել է նաեւ փոքրացուցիչ - փաղաքշական արժէք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթուլ,
կափուլ
Էջ 811, սյունակ 1
-ՈՒԿ
I
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-kon-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-u-kon-)
նախորդող *-u- հիմքակազմ տարրով
Ինչպէս -իկ-ը (տե՛ս), ծագում է հնդեւրոպական *-kon- բաղադրեալ ածանցից` նախորդող *-u- հիմքակազմ տարրով (հմմտ. մանուկ-մանր, սեռ.-տր. մանու). Այս նոյն -ուկ-ն է արդեօք, որ համաբանութեամբ տարածուել է բուսանունների վրայ` ժախուկ, կանեփուկ, հաճարուկ, մեղրուկ, քնարուկ. բողկուկ-ի դէպքում -ուկ-ն ակնյայտօրէն փոքրացուցիչ-փաղաքշական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այրուկ,
այրիկ,
ծիծառնուկ,
մժղուկ,
պուտուկ,
պտուկ,
ժախուկ,
կանեփուկ,
հաճարուկ,
մեղրուկ,
քնարուկ,
բողկուկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 812, սյունակ 1
-ՈՒՄՆ
«իմացումն, լքումն, հոլովումն, մատուցումն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *men-/*mn-
նախորդող -ու հիմքային տարրով
Ծագում է հ.-ե. *men-/*mn- ածանցից՝ նախորդող -ու հիմքային տարրով (հ.-ե. *-eu/u):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իմացումն,
լքումն,
հոլովումն,
մատուցումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
գելումն - զելում
հայ.
երդումն - երդուայ
(երդնում < *երդումնոմ)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 812, սյունակ 1
-ՈՒՆԴ
«ելունդ, ծնունդ, սերունդ, սնունդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ti-
նախորդող *-on- կամ *-ёá- հիմքային տարրով
Հաւանաբար ծագում է հ.-ե. *-ti- ածականից՝ նախորդող *-on- կամ *-ёá- հիմքային տարրով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելունդ,
ծնունդ,
սերունդ,
սնունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἐλα-υν-ος
գոյական
հուն.
ἐλύνω-
«քշել»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։