Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 180 բառահոդված (էջ 7/18)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՇԽՈՒՐԱՆ (տաշտագուրան) «տաշտ, կոնք, լագան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հաւանաբար իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Էջ 186, սյունակ 1 Էջ 186
ԴԱՍՏԻՇՈՆ (դաստիշոյն, դաստիշու (սխալով՝ դաստիլոյն)) «կոնք, լագան, ձեռք լվանալու աման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. dast-šūy
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 190, սյունակ 1 Էջ 190
ԴԱՒԱՆ (-ի, -ից) «դաւանանք, հաւատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *deu- «յարգել, մեծարել, երկրպագել, յարգելի, հզոր»
փոխատու լեզու՝ իրանական *daw
Հաւանաբար փոխառութիւն իրանական աղբյուրից՝ *daw (< հ.-ե. *deu- «յարգել, մեծարել, երկրպագել, յարգելի, հզոր»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաւանել, դաւանութիւն, դաւանաբան, հայադաւան, երկադաւան, կիսադաւան, քրիստոսադաւան, սուտադաւանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
duvas
«յարգանք, երկրպագութիւն»
հ. լատ.
dauenos (duonos)
լատ.
bonus
«լաւ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԳԱՆ (դիգան) «եղեգի եւ սեգի արմատ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 199, սյունակ 1 Էջ 199
ԴԻՄՈՍ I «դրամ, փող, ունեցվածք, հասարակական կամ արքունի գանձարան, հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. δημόσια
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմոսատու
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 669
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՄԱՂ(Ի) (երամող) «տղայախումբ (?)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Եթէ ճիշտ է երամող տարբերակը (Նարեկացի, «Տաղեր եւ գանձեր», 1981, էջ 89), որ կարող է կազմուած լինել *երամիլ «խմբուել» բայից, ապա երամաղ-ը երամող դերբայական ձեւի աղաւաղումն է
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՆԳ (-ոյ, -ի, -աց) «գույն, ներկ (նոր)` նուրբ տարբերություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. rang
փոխատու լեզու՝ մ. պ. rang
փոխատու լեզու՝ պ. rang
նոր շրջանի բարբառներում փոխառված է ռանգ ձեւով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երանգ, երանգաներկություն, երանգել, բազմերանգ, երփներանգ, կարմրերանգ
Մատենագիտություն
H. AG 148; Աճ. ՀԱԲ 39; Ջահ. ՀԼՊ 524
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳ (-ոյ) «երգ, բանաստեղծություն, նվագարան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erkuo- «ճառագայթել, շողալ, հնչել, երգել, գովերգել» (անմիջական նախաձեւ՝ *erku-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգել, երգեցիկ, երգահան, երգիչ, երգեցող, եղերգութիւն, քնարերգ, ողբերգակ, հագներգութիւն, կատակերգակ, նախերգանք, օրհներգու, երգահան, թատերերգակ, դիւցազներգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
arká
«ճառագայթ, երգ, երգիչ»
խեթ.
arkuāc
«աղոթել»
Մատենագիտություն
H. AG 443; Աճ. ՀԱԲ 43
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳԵՀՈՆ (-ի, -աց, -ից) (երգիոն, երգետոն, որկանոն, որգան, որղեն, որգեն) «երգեհոն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. όργανον
ձեւափոխված հայ. երգ բառի ազդեցութեամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգեհոնահար, երգեհոնային, երգեհոնիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 44
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԻՐ (-ի, -աց, այլն՝ -իւ) «երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «երկիր» (անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-) *er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել, երկրպագելի, երկրավոր, երկրագործ, երկրածին, երկրակալ, երկրական, երկրակեաց, երկրաչափ, երկրեայ, երկրատես, երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερα
(°) (<*erpō, *erō>)
գոթ.
airþa
հ. վ. գ.
erda
«երկիր»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332; KZ 197