Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 200, սյունակ 1
ԴԻՒԹ
-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
(դութ «իմաստուն»՝ ԲՀ)
«կախարդ, վհուկ, դյութական, կախարդական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«ծուխ»
հմմտ. հուն. θυτνης եւ (θυτηρ) «զոհամատույց, քուրմ» բառի իմաստի տիպի նախնական իմաստով։ - Ջահ.։ Հազիվ թե հին փոխառություն լինի հունարենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դութել,
դիւթութիւն,
դիւթական,
ալիւրաղիւթ,
զարեդիւթ,
չարադիւթ,
դիւթիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θυτνης, θυτηρ
«զոհամատույց, քուրմ»
Էջ 202, սյունակ 1
ԴՈՅԶ(Ն)
«քիչ, մի քիչ, սակավ, աննշան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheugh-
«շոշափել, դիպչել»
Թեեւ հնչյունապես համապատասխանում է հնդեւրոպական *dheugh- «շոշափել, դիպչել» արմատին, բայց իմաստային կապը կասկածելի է («նպատակակետ, կետ» միջանկյալ օղակո՞վ)։ Էլ ավելի հեռու է մնում *dheu- «փոշի, ծուխ» արմատը, թեեւ «փոշի» իմաստից հնարավոր է «մանր» եւ ապա՝ «քիչ, սակավ» իմաստների ածանցվելը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյզնագիտ,
դոյզնաբար,
դոյզնաքնեայ
Էջ 204, սյունակ 1
ԴՈՒՐ
II
««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 212, սյունակ 1
ԵԿՂԵՍԻԱՍՏԻԿՈՍ
(եկ(կ)լեսիաստիկոս, եկլեսիաստիկոս, եկղեսիաստիկոս)
«եկեղեցական մի տիտղոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εκκλησιαστικός
Մատենագիտություն
H. AG 348;
Աճ. ՀԱԲ 14
Էջ 213, սյունակ 1
ԵՂԵԱՄՆ
(-ան)
«եղեամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գունանիշ»
սկզբնական «փայլուն» > «սպիտակ» իմաստի անցումով
այդ իմաստն առկա է ծառանունների, կենդանական անունների մէջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեմնախառն,
եղեմնախար,
եղեմնապատ,
եղեմնածին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
olor
«կարապ»
<*«սպիտակ»
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒՍՏՐ
«իշխանական մի աստիճան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. illustris
Փոխառություն` լատ. illustris ( > հուն. > հայ.՞)
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՔ
(-ից)
«երեք (3)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *treies-
«երեք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tri-)
բաղադրություններում
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *treies-, *tri- (բաղադրություններում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ,
երեքիկին,
երեքկնիկ,
երեքտասան,
երեք(հ)արիւր,
երեքսաւրեայ,
երեքակ,
երեքլեզուեան,
երեքբզեան,
երեքպայծառ,
երեքապայծառ,
երեքսրբեան,
երեքայարկ,
երեքայարմար,
երեքնուկ,
երեքնուկի,
երիցս,
երիր,
երրորդ,
երրորդութիւն,
երրակի,
երրակ,
երեքեան,
եռայարկ,
եռանկեան,
եռավանկ,
եռանկիւն,
եռաժանի,
եռափ,
եռակայմ,
եռահատոր,
եռապատիկ,
եռապատկել,
եռապետ,
եռապետութիւն,
եռապետական,
եռաստիճան,
եռատամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trayā
հուն.
τρεῖς
լատ.
trēs
հ. խլ.
tri
գոթ.
þreis
պրուս.
tris
խեթ.
tri
««3»»
Մատենագիտություն
H. AG 444;
Աճ. ՀԱԲ 50;
Pok. IEW 1090-1091
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿՈՒ
(հոլովման մեջ ուղղականի -ու-ն պահպանվում է որպես հիմքի ձայնավոր՝ -ուց, -ուս, -ուք (գրծ.) (երկո-, երկի-, երկ-, երկա-)
«երկու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *duō-
«երկու»
(անմիջական նախաձեւ՝ *duō(u)-)
*dui > երկի-, *duo > երկո- տարբերակներով
ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկուորեայ,
երկուորեակ,
երկուանք,
ընդերկուիլ,
յերկուանալ,
յերկուական,
յերկուումն,
երկոտասան,
երկոքին,
երկոտասանեակ,
երկիցս,
երկեամ,
երկդիմի,
երկպաշտ,
երկբան,
երկմտութիւն,
երկրորդ,
երկպաշտ,
երկակեաց,
երկագոյ,
երկաստիճան,
երկարաբան,
երկդիմութիւն,
երկկայմ,
երկլեզուեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dvā
հուն.
δύο
լատ.
duo
հ. խոլ.
dāu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 66-67;
Pok. IEW 228-230
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐՈՅՑ
«խոսք, զրույց, խոսակցություն, տարաձայնություն, խոսակցության առարկա, լուր, զրույց, ավանդություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս բաղկացած է *զր- այլուր անծանոթ արմատից՝ -ոյց մասնիկով. զր-ի համար զուգահեռների որոնման փորձերը հավաստի չեն:
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՅՍ
«պատճառ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ընդ- ածանցով կազմուած է բոյս բառից (ընդ-բոյս > ըմբոյս)՝ սրա «ծնունդ, սկիզբ» իմաստի անցմամբ:
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։