Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 137 բառահոդված (էջ 7/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱՄ (ի խրամի) «պատի կամ պարսպի ճեղք, փլվածք, պարսպի շուրջը փորված փոս, առու»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrem- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրամակարկատ, խրամապահ, խրամատ, խրամատել, խրամատութիւն, խրամապատել, խրամատային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
schram
«ժայռաճեղք, ծերպ, անցք»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121
Էջ 357, սյունակ 1 Էջ 357
ԾԱԿ (-ու, ուջ՝ -ի, -աց) «ծակ, անցք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծակել, ծակախիթ, ծակամուտ, ծակոտ, ծակոտել, ծակոտկեան, ծակտի, որմածակ, վիմածակ, կապծակ, դրաձակ, անծակ, ծակակար, ծական, ծակաչք, ծակիչ, ծակոց, ծակողիկ, ծակուռ, ծակծկել
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՅՐ «ծայր, գագաթ, նորածագ արեւի ճառագայթ, գերազանց բան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ario-)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատի հետ (*g'ario->ծայր?): Անհաւանական է կապը նաեւ վրաց. cweri «ծայր» կամ ակկադ. siru «եզր» բառերի հետ: Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծայրակարմիր, ծայրագաւառ, ծայրակոտոր, ծայրայեղութիւն, ծայրակտուր, սրաձայր, ծայրան(ան)ալ, ծայրաքաղ, ծայրան, ծայրայեղ, արեւածայրք, լեզուածայր, ան-
Էջ 364, սյունակ 1 Էջ 364
ԾԻՒՐ (ցիւր-) (ցիւրանալ) «ծյուրում, հյուծում, նիհարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» -i-ի հայերենի համար սովորական ներդրմամբ
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» արմատի հետ՝ -i-ի՝ հայերենի համար սովորական ներդրմամբ (հմմտ. յատանել - յաւտ, արածել - արաւտ, մատչիլ - մաւտ): ... հնարավոր ընդհանուր աղբյուր համարելով ուրարտերենը, որովհետեւ հայերենը կարող է առաջանալ հիշյալ վրացական ձեւերից եւ ոչ վրացերենը՝ հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծյուրել, ծյուրական, ծյուրութիւն, ծյուրակար, ծյուրանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jarā
«մաշվածություն, զառամություն, ծերություն»
պ.
zār
«թույլ, նիհար, խեղճ, թշվառ, ծեր»
վրաց.
cvrili, cvlili
«մանր, բարակ, նուրբ»
վրաց.
gamjvruli
«ճմլած, տրորած»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 461
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՂԱԿ (ծողակ, ծաւղակ, ծաղուկ, ծաղաղակ, ծատղակ, ծալալակ, ծղուղակ, ծաղ) «ծուղակ, որոգայթ, բակարդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
բխեցնել հնդեւրոպական *geu-l- ձեւից՝ *geu- «ծռել» արմատի քմայնացած *g'eu- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուղարկել, ծուղակել, ծուղակում
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱՂ I (-ի, -աց) «խեղանդամ, կաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «ծռել, հենել, ծուռ» կ/խ հերթագայութիւն
Հավանաբար կ/խ հերթագայութեամբ կապուած է խեղ արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղալ, կաղանալ, կաղիլ, կաղակարծ, կաղակարծելի, կաղակարծութիւն, հենակաղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 491
Տե՛ս նաեւ
Էջ 378, սյունակ 1 Էջ 378
ԿԱՄԱԿԱՐ «ինքնակամ, բացարձակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kāmkār
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամակարուց, կամակարաբար, կամակարութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 163; Աճ. ՀԱԲ 499
Էջ 384, սյունակ 1 Էջ 384
ԿԱՊԱՅ (կովա) «մի տեսակ զգեստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. qabā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապակար, կապանի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 521
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՊՈՅՏ (ուշ՝ -ոյ) «կապույտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kapōt
փոխատու լեզու՝ պ. kabud
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապուտագոյն, կապոյտերանգ, կապուտանաւ, կապտակարմիր, կապտաներկ, կապտերանգ
Մատենագիտություն
H. AG 166; Աճ. ՀԱԲ 526
Տե՛ս նաեւ
Էջ 385, սյունակ 1 Էջ 385
ԿԱՌ I «կառուցում, կանգնեցում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
բուն արմատական մասով կապված է կալ, կայ-, կանգ արմատների հետ եւ ծագում է *gʰā- «գալ, գնալ, ծնվել, երեւան գալ» արմատից՝ իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
-կառել, նաւակառել, կառուած, նաւակառու, ոտնակառել, կառուցանել, կառուցումն, կառոյց, ակնակառոյց, հաստակառոյց, երկնակառոյց, ինքնակառոյց, կալակառոյց, կանխակառոյց, կառչիլ, կարկառ, կառակոյտ, կարկառել, քարակարկառ, լեռնակարկառ, խեցակարկառ