Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 77 բառահոդված (էջ 7/8)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՈՒՏԱԿ «բխան, մարովս, քաղցրարմատ, սուս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ, գեր, բտած»
հ.-ե. արմատ՝ *medhu- «քաղցր. մեղր» հիմքի ձեւաւորման մէջ հնարաւոր է ազդեցութիւնը
Կազմուած է մատու- եւ տակ բաղադրիչներից: մատու-ն, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *mad- «թաց, խոնավ, գեր, բտած» արմատից, որտեղից՝ մատաղ, այլեւ, թերեւս, մատիտեղ: հիմքի ձեւաւորման մէջ հնարաւոր է հնդեւրոպական *medhu- «քաղցր. մեղր» հիմքի ազդեցութիւնը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 529, սյունակ 1 Էջ 529
ՄԿԱՆ -ի, -աց, նաեւ -ունք «մարմնի մսոտ անդամ, մեջք, թիկունք մակերեւույթ (ջրի), ազդր, մկան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է մուկն բառից (թերեւս բաղարկված մսան ձեւի հետ):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 531, սյունակ 1 Էջ 531
ՄՇԵԼ (բրբ. մշրել) «մանրել, փշրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ծագումով կապուած է մաշել (*< մարշել) բայի հետ (տե՛ս)։ քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *mei- «կասեցնել» արմատի հետ։ Բրբ. ր-ն այս դեպքում կամ *մրշել ձեւի մնացորդն է, կամ փշրել բայի ազդեցութեան արդիւնք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 553, սյունակ 1 Էջ 553
ՅՈԲԵԼ (յովբել, յոբեդ), -ի (յովբել, յոբեդ) «հրեաների թողության տարին, որ նշվում էր հիսուն տարին մեկ, այդ տարիների միջեւ ընկած հիսնամյակ, (ուշ) տարեդարձ, հոբելյան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἰώβηλος
փոխատու լեզու՝ եբր. yōbēl- «խոյ»
նկատի է առնվում geren hayōbēl «խոյի եղջյուր, որով ազդարարվում էր հոբելյանական տարին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յոբելի, յոբելեան, յոբեղեան
Մատենագիտություն
H. AG 366; Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՔ (բ. շէք, շէնք, շքեռ) «շեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skek- «ցատկել, արագ շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել, շեքատակ, շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scehan
«շտապել»
մ. վ. գ.
schicken
«ուղարկել»
հ. սլավ.
skoka
«ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 642, սյունակ 1 Էջ 642
ՊՈՐՏ (-ոյ, -իւ) «պորտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bed- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bod-ro-)
բնիկ հնդեւրոպական` *bod-ro-` *bed- «ուռչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պորտաբոյծ, պորտապարար, պորտիվեր, դատարկապորտ, թանձրապորտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
—
ռուս.
бедро
«ազդր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 673, սյունակ 1 Էջ 673
ՍԱՖ(Ն) (սաֆէն) «ազդրերակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. sāfīn
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 193
Էջ 684, սյունակ 1 Էջ 684
ՍԿՍԱՆԻԼ (*սկիս) «սկսել, ձեռնարկել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կապ ունի կէս (կիս-) բառի հետ՝ զ-նախդիրով, որը կ-ի մոտ խլացել է, իսկ ս-ն՝ ձայնեղացել բ-ի ազդեցությամբ (*զ-կիս>սկիս>սկիզբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սկիզբն, սկզբունք, սկզբնավոր, անսկիզբն, սկզբնատառ, սկզբունքային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 698, սյունակ 1 Էջ 698
ՍՐՈ(Վ)ԲԷ (-ի, -ից) (սերովբէ, ս(ե)րովբիմ, սերովբին, սերափիմ, այլեւ` սերարփի, սերարփի) «սերովբէ, մի հրեշտակակարգ» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. srāfē
փոխատու լեզու՝ եբր. śərāfīm
Ձեւաւորուել է քերովբէ բառի ազդեցութեամբ (տե՛ս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 739, սյունակ 1 Էջ 739
ՐԱՍԴՈՆ (ռասդիոն, րասքով) ««ներհուն, հմուտ» (ավելի ճիշտ՝ «ազդու»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. rāst suxan
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 443