Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 253, սյունակ 1
ԹԱԳ
(-ի, -աց)
«թագ, մեղվամայր (թագուհի)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tāg
փոխատու լեզու՝ արամ. tāγ
իրանական աղբյուրից (թերեւս արամեական միջնորդությամբ)։ թագավոր-ը ամբողջական փոխառություն է՝ -ատուր-ի բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թագավոր,
թագազանգուր,
թագագործ,
թագազարդ,
թագակալ,
թագակապ,
թագիչ
Մատենագիտություն
H. AG 153;
Աճ. ՀԱԲ 135
Տե՛ս նաեւ
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱՂ
II
«խիտ, սեղմ, թաղիք, կաճ, գլխարկ (թաղիքէ, ապա՝ ընդհանրապէս)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
քանի որ բնիկ հնդեւրոպական *tol- *tel- ձեւի հետ է կապվում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղուն,
թաթաղուն,
թաղեայ,
թաղի,
թաղիք,
թաղիանալ,
թաղահար,
թաղհար,
թաղագործ,
թաղաթափ,
թաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tala
«հարթութիւն»
լիտվ.
pa-talas
«տախտակ»
պրուս.
talus
«հատակ»
լատվ.
talināt
«փռուել, ծաւալուել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 266, սյունակ 1
ԹԻԹԵՂՆ
(-թղան, -թղունք)
(թեթեղն)
«թիթեղ, բարակ թերթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«տարածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ptei-ptelon-)
Կրկնաւոր կազմութիւն
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 185) բխեցնում է նոյն աղբիւրից, ինչ թիռ, թեր, այսինքն՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից: Pokorny-ն (IEW 1, 1061) կասկածով բխեցնում է հնդեւրոպական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիթեղնակապ,
թիթեղագործ,
թիթեղանման,
թիթեղապատ,
թիթեղեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πεχαλόν
«թերթ, թիթեղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185;
Pokorny IEW 1061
Տե՛ս նաեւ
Էջ 279, սյունակ 1
ԺԱՄ
(-ու, մյուս հոլովները՝ -ի, -աց)
«մեկ ժամ, եկեղեցական ժամասացություն, եկեղեցի, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական žamān
Առանձնացված է իրանական žamān ձեւից՝ -ān եւ հայ. -ան ածանցների բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամաբաշխ,
ժամադէտ,
ժամադիր,
ժամադրել,
ժամակալ,
ժամալար,
ժամապահ,
ժամակոչ,
ժամագիրք,
ժամակարգութիւն,
ժամատուն,
ժամատեղի,
յայնժամ,
ցայնժամ,
յորժամ,
առժամայն,
նոյնժամայն,
գիշերաժամ,
տարաժամ,
դատարկաժամ,
բարեժամ,
ապաժամեան,
ժամանց,
ժամագործ,
ժամացոյց,
ժամասացութիւն,
ժամասէր,
ժամասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Տե՛ս նաեւ
Էջ 280, սյունակ 1
ԺԱՆՏ
-ի, -ից, -աց
(ժանդ)
«դաժան, խիստ, չար, վատ, զզուելի, ժանտախտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *žant
փոխատու լեզու՝ ավ. gainti
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gand
«ժանտահոտութիւն»
փոխատու լեզու՝ սողդ. γantāk
«վատ, հոռի»
Հմմտ. աւ. gainti, մ. պ. gand «ժանտահոտութիւն», սողդ. γantāk «վատ, հոռի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժանտագործ,
ժանտագինի,
ժանտութիւն,
ժանտկեն,
ժանտախոշ,
ժանտահոտ,
ժանտամահ,
ժանտախտ,
ամաժանտ,
ժանտաժուռ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 227
Էջ 280, սյունակ 1
ԺԱՊԱՒԷՆ
(ժապաւինի)
«երիզ, եզրակար, ժապաւէն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Հաւանաբար փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժապաւինել,
ժապաւենագործ,
ժապաւենազարդ,
ժապաւենակապ
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՒՂ
(-ոյ)
(ետղ, եդ, -ու, բցռ. յեղոյն)
«յուղ, մեռոն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
որտեղից նաեւ հուն. έλαιον «ձեթ», έλαια «ձիթենի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իւղագործ,
իւղաթուրմ,
իւղել,
իւղիկ,
իւղեփեաց,
եղաման,
եղարկել,
եղենի,
իւղաներկ,
իւղանկար,
իւղանկարիչ
Մատենագիտություն
H. AG 393;
Աճ. ՀԱԲ 252
Էջ 289, սյունակ 1
ԼԱԳ
««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h-
«թեթեւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-)
ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն,
լագուցանել,
լագորդել,
լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 293, սյունակ 1
ԼԱՓ
(-ի)
«լափ, շան կերակուր, երեխայի փափուկ կերակուր, շիլա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *laph-
«չապաղացնելով լիզել, ագահաբար ուտել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լափել,
լափումն,
լափէզ,
լափլիզել,
լապլիզել,
լափլիզող,
լափատել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
λαφύσσω
«արագորեն ուտել, խաշտել»
հ. վ. գ.
laffan
«լիզել»
մ. վ. գ.
leffen
«լիզել, ագահաբար ուտել»
Էջ 299, սյունակ 1
ԼՈԳԱԼԻ
«մարդախոտ, մանրագոր լոշտակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։