Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 871 բառահոդված (էջ 69/88)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՂՄՆ -ն (սեռ. սաղման) «սաղմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el- *-mo կամ *-men- ածանցով
Ըստ ածանցի (*-mo կամ *-men-)՝ ենթադրելի է հնդեւրոպական ծագում, բայց սաղ-ի համար համապատասխան զուգահեռներ չկան: Թերեւս առանձնակի կանգնած հնդեւրոպական *k'el- տիպի արմատից սնվող ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղմնաթափութիւն, սաղմնազգեստեալ, սաղմնաբոյն, սաղմ(ե)լ, սաղմնանալ, սաղմնարան, սաղմնաբանական, սաղմնաբանութիւն
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՄ I «մի չափ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 665, սյունակ 1 Էջ 665
ՍԱՄ II «ամայ կամ չափ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ԲՀ՝ «ամայ», այլեւ սեղայ «ամայ», սամէ «նոքա»: Անստույգ ձեւեր՝ անհայտ ծագմամբ:
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅԼԻՏ «աթոռ, գահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. sella «աթոռ, գահ»
փոխատու լեզու՝ հուն. σέλλα
բառի ձեւափոխությունը (ըստ ՀՀԲ-ի)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սելին (սիլին)
Էջ 666, սյունակ 1 Էջ 666
ՍԱՅՆ «չափ, աստիճան, կարգավիճակ, վիճակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ։
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴՈՒՂՔ (-ոց) ((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց) «սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ, սանդղամատն, սանդղատեսակ, սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆՁ (-ի, -ից, -ու) «սանձ, երասան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'enk- «կախված լինել, տատանվել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանձել, սանձահարել, սանձակոտոր, սանձաբեկ, անսանձ, ոսկեսանձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեյց.
henkel
«կախափոկ»
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԵՐ I (-ի) «մի կշռաչափ, մի արծաթադրամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *sater
փոխատու լեզու՝ մ. պ. sater
փոխատու լեզու՝ հուն. στατήρ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 180
Էջ 670, սյունակ 1 Էջ 670
ՍԱՏՆԱՍՈՒՐ «Քրիստոսի խաչափայտի չորրորդ բեւեռ» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (բաղադրական)
Ծագում է սատանատուր բառից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 181
Էջ 670, սյունակ 1 Էջ 670
ՍԱՏՈՆ (սայտոն, սայիտ) «սորուն, մարմինների մի չափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. σάτον
փոխատու լեզու՝ եբր. sātaim
Մատենագիտություն
H. AG 377; Աճ. ՀԱԲ 181-182