Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 773, սյունակ 1
ՔԱՂ
II
«քաղում, քաղելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'el-
«կտրել, կիսել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *squel-)
հմմտ. հուն. σκάλλω.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քաղհանել,
քաղել,
վիշապաքաղ,
ձկնաքաղ,
պատառաքաղ,
ծաղկաքաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκάλλω
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 541
Տե՛ս նաեւ
Էջ 775, սյունակ 1
ՔԱՄԱԿ
II
««պատրաստ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 776, սյունակ 1
ՔԱՆՑ
«պատառոտել, բզկտել, քաշկռտել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քանցել,
քանցանք,
ոսկրաբանց
Էջ 778, սյունակ 1
ՔԱՐԱԿ
(-ի, -աց)
«այգու ցանկապատի մույթերը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χάραξ, -ακος
Մատենագիտություն
H. AG 388;
Աճ. ՀԱԲ 560
Էջ 781, սյունակ 1
ՔԵՄՈՒԽՏ
«հարթ կաշի՝ գրքի կազմի համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *kemuxt
փոխատու լեզու՝ պրս. kēmuxt
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քեմուխտակալ,
քեմուխտապատ
Մատենագիտություն
H. AG 257;
Աճ. ՀԱԲ 569
Էջ 782, սյունակ 1
ՔԷՆ
-ու
«ոխ, վրէժ, նախանձ, քէն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoinā-
«վրէժ, պատիժ, յանցանքի քաւութեան համար նշանակուած գին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քինալ,
քինանալ,
քինախնդիր,
քինաւոր,
անքէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kaēnā-
«պատիժ, վրէժ»
մ. պ.
kēn
«վրէժ, թշնամութիւն»
հուն.
poinē
«արեան գին, փրկանք, քաւութիւն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 575-576
Էջ 784, սյունակ 1
ՔԻՒ
-ի, -աց (գործ. քուաւ)
«շէնքի կտուրի եզր, ծայր, դուրս ցցուած մաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skeu-
«ծածկել, պատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skēu-)
«ծածկել, պատել» արմատից, որից նաեւ խոտ, ցիւ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քուաւոր,
քուաքատակել,
քարաքուի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 581
Տե՛ս նաեւ
Էջ 788, սյունակ 1
ՔՈՒՐՁ
(սեռ. քրձի)
«մազեղէն, մազեղէնից պատրաստուած պարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *kurz
հմմտ. ասոր. (< իրան.) kūrzā, արաբ. (< իրան.) kurz «քուրձ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քրձազգած,
քրձազգեստ
Մատենագիտություն
H. AG 258;
Աճ. ՀԱԲ 595-596
Էջ 794, սյունակ 1
-ԱԿԻ
«ետքնակի, երկակի, հնգակի, յոգնակի, հոլովակի, քառակի, արշաւակի, երեւակի, թեթեւակի, կողմնակի, ուղղակի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագում է -ակ ածանցի սեռական-տրական հոլովաձեւից, որ հետո որպես ինքնուրույն ածանց տարածվել է առանց -ակ-ի ձեւերի վրա: այս մեկնության դեպքում պատահական պետք է համարել նմանությունը հուն. -ακις եւ խեթ. -anki
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առանձնակի,
ընդելակի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
-ακις
«հնգիցս, հինգ անգամ»
πεντάκις
խեթ.
-anki
«երկիցս, երկու անգամ»
2-anki
Էջ 796, սյունակ 1
-ԱՅՔ
«իշխանայք, աշխարհայք, ագոնիստայք, արդե(ս)տայք, հերեսիո(վ)տայք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀγωνισταί
«մարտիկներ»
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀθληταί
«աթլետներ, ըմբիշներ»
փոխատու լեզու՝ հուն. αἱρησιῶται
«հերետիկոսներ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. -ā
«status emphaticus»
Այս ածանցի մէջ միաւորուող ձեւերը կազմուած են -այ տարրից՝ -ք հոգնակերտով, ընդ որում -այ-ը հաւանաբար գալիս է տարբեր աղբիւրներից. 1) եպիկուրայք, պիւթագորայք ձեւերում -այ-ը գալիս է Եպիկուր, Պիւթագոր(աս) հատուկ անունների սեռական-տրականի ձեւից (Եպիկուր, -այ, -այ-ք). 2) ագոնիստայք, արդե(ս)տայք, հերեսիո(վ)տայք ձեւերում այն գալիս է հունական այ-ով հոգնակի ձեւերից. 3) իրանական փոխառյալ հիմքերով աշխարհայք, իշխանայք ձեւերում թերեւս պահպանուել է հիմքային -ա-ով ձեւը (հմմտ. աշխարհ-ա-ց, իշխան-ա-ց, այլեւ զճանապարհայն). 4) ասորական փոխառյալ հիմքերով խանութայք, հռիտորայք, պրակտատայք ձեւերում հաւանաբար ասոր. -ā-ն հայերենի համար սովորական յ-ի յաւելումով եւ -այք-ի համաբանական տարածմամբ: Հնարաւոր է, թերեւս, մի շարք ձեւերի համար ենթադրել կանայք ձեւի համաբանական ազդեցութիւնը: Նկատի ունենալով հայերենի շեշտի բնոյթը՝ շեշտահաջորդ վանկերի անկումով՝ պատահական պետք է համարել եւ ձագումնաբանօրէն չմեկնել նմանութիւնը հուն. α-ով հիմքերի հոգն. ուղղ. θεαί «աստուածուհիներ» ձեւի հոգնակիի հետ: Պատահական պետք է համարել նաեւ -այ-ի նմանութիւնը միջ. պրսկ. -āy ածանցի հետ՝ հակառակ Գրեպինի կարծիքի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշխանայք,
աշխարհայք,
ագոնիստայք,
արդե(ս)տայք,
հերեսիո(վ)տայք,
եպիկուրայք,
պիւթագորայք,
խանութայք,
հռիտորայք,
պրակտատայք,
կանայք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
deae
Մատենագիտություն
Greppin 1975, 66
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։