Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված
· Էջ 68 / 344
Էջ 160, սյունակ 1
ԳԺՄ(Ն)ԻԼ
(դժմ(ն)իլ)
«զայրանալ, բարկանալ, խռովել»
Ծագումն անհայտ է
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 553) նախնական է համարում գժ-ով ձեւերը եւ դժ-ով ձեւերը կարծում է սխալ ստուգաբանությամբ դժ-ի առանձնացման հետեւանք. սակայն կարող է դժ-ով ձեւը լինել նախնական եւ ունենալ իրականական ծագում, եթե կապ չկա գժտիլ (գժդ-) բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժմագոյն,
դժմագոյն,
գժմ(ն)ութիւն,
դժմութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 553
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԳ
(դիգ)
«նետ» կամ «տեգ»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԼ
(գլոյ), -ի, -աց
«գլորում, քար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«շրջել, ոլորել, պտտել, գլորել»
Հ. Աճառյանը յառզգեմ-ը բերում է առանձին՝ առանց կապելու գիղ բառի հետ. «քար» իմաստի համար հմմտ. ռուս. валун «գլաքար»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլաշարող,
գլաթաւալ,
գլեմ,
գլեցուցանեմ,
գլումն,
մշտագիլ,
գլան,
գլոր,
գլորեմ,
գլորակամ,
գլորումն,
բաւալագլոր,
խաղագլոր,
գայթագլիմ,
յառզգեմ,
գ(լ)ճղուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
válati «ոլորել, գլորել, փաթաթել»
լատ.
volvō «ոլորել, գլորել, դարձնել»
հ. վ. գերմ.
welzan «գլորել»
ռուս.
валун «գլաքար»
Մատենագիտություն
H. AG 435;
Աճ. ՀԱԲ 555
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻՆԻ
-ւոյ, -ւոց, -եաց
«գինի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uei-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uoinio- ` *uoino-)
կարող է յուրացված լինել միջերկրական կամ կովկասյան աղբյուրից. հարեւան սեմական ձեւերը հավանաբար հնդեւրոպականից են առնված. չկա հնդիրանականում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեգէն,
գինեհարիլ,
գինեմոլ,
գինեսէր,
գինըմպելիք,
գինըմպուք,
գինարբուք,
գինաւէտ
Նոր՝
գինեպան, գինետուն, գինեգործ, գինեգործական, գինեգործութիւն, գինեվաճառ, գինեվաճառութիւն
գինեպան, գինետուն, գինեգործ, գինեգործական, գինեգործութիւն, գինեվաճառ, գինեվաճառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οινος
ալբ.
venë
լատ.
vinum
հ. սլ.
vino
Մատենագիտություն
H. AG 434;
Աճ. ՀԱԲ 559
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՇԵՐ
(-ոյ, երբեմն նաեւ՝ -ի, -աց)
«գիշեր»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uekeros-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueikeros- (՞) կամ *ueiskheros-)
ձեւից (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիշերի,
գիշերային,
գիշերախառն,
գիշերական,
գիշերակերպ,
գիշերամարտ,
գիշերապահ,
գիշերավար,
միջագիշեր,
մշտագիշեր,
գիշեր(ե)աց,
գիշերոյն
Նոր՝
գիշերազգեստ, գիշերային, գիշերօթիկ
գիշերազգեստ, գիշերային, գիշերօթիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έσπερος
լատ.
vesper
հ. իռլ.
feskor
լատվ.
vakars
հ. սլ.
vecer «երեկո»
Մատենագիտություն
H. AG 560;
Աճ. ՀԱԲ 559-560
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՐ
(-ոյ)
«տառ, գիր, գրվածք, գրություն, գիրք, նկար, վերագրում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, քերել, ճղել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uēro-)
արմատից, որ այլ լեզուներում առկա է միայն ածականներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրել,
գրիչ,
գրագետ,
գրագիր,
գրաձեւ,
գրեղեն,
գրապան,
գրչություն,
արագագիր,
메հենագիրք,
որդեգիր,
բնագիր,
գեղագրել,
նշանագիր,
համագրել,
ձեռագիր,
երկաթագիր,
տարագիր
Նոր՝
գրադարան, գրախանութ, գրականագետ, գրամանաչ, գրասենեակ, գրավաճառ, գրատուն, գրչածայր, գրչակոթ, գրչահատ, կենսագիր, կենսագրութիւն, բողոքագիր, անդորրագիր, վաւերագիր, տպագիր, բեւեռագիր, սեպագիր
գրադարան, գրախանութ, գրականագետ, գրամանաչ, գրասենեակ, գրավաճառ, գրատուն, գրչածայր, գրչակոթ, գրչահատ, կենսագիր, կենսագրութիւն, բողոքագիր, անդորրագիր, վաւերագիր, տպագիր, բեւեռագիր, սեպագիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
գերծուկ
պրուս.
zedo «ակոս»
շվեդ. բրբ.
zota «փորփրել»
հ. հնդկ.
vrháti «շորթում է, կորզում է, խլում է»
հ. հնդկ.
vrscati «քերթում է, հերձում է, ճեղքում է»
գոթ.
writs «գիծ»
հ. անգլ.
writ «գիր»
հ. անգլ.
wrītan «գծել, գրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 561;
Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՐԿ
(-ի, -աց)
«գիրկ, գոգ, ծոց, մեկ գրկաչափ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ueig-
«ծռել, կորացնել, թեքել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ue-gro-)
իմաստային հարաբերությունը նույնն է, ինչ գոգ եւ *ghegh- «ծռել, թեքել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրկալիր,
գրկախառն,
գրկախառնիմ,
գրկատարած,
ընդգրկեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
veikja «ծռել, կորացնել, թեքել»
հ. իսլ.
vik «ծովածոց, ծովախորշ»
լիտվ.
vigrús «առույգ, աշխույժ, դյուրաշարժ» (կազմության համար՝ հմմտ.)
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՒԷ
«երկիր»
(բբ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γη
Օտարազգի բառ՝
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 357
Էջ 162, սյունակ 1
ԳԻՒՂ
(-ի, -ից, գեղջ, ի գեղջէ)
(գեղ, գեաւղ, գեօղ, բրբ. գեղ)
«գյուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ueik'-
«տուն-բնակատեղ, աւան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueik'li-)
Կան վերակնգնման հնչիւնական դժուարութիւններ, բայց *k'h>ւղ անցման համար հմմտ. *smak'hru> մաւրու-ք. գեղջ ձեւի համար կարելի է թերեւս ենթադրել *ueik'li-as>գեղջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղաքաղաք,
գյուղատնտեսութիւն,
գիւղեան,
գյուղախումբ,
գեղեան,
գյուղաբնակ,
գեղաստանեայք,
գյուղական,
գեղորեք,
գյուղանկար,
գեղջեայ,
գեղջկական,
գեղջաւագ,
գեղջկուհի,
անգեղ,
քաղաքագիւղ,
լեռնագիւղ
Նոր՝
գիւղացի, գիւղատնտես, գիւղատնտեսական
գիւղացի, գիւղատնտես, գիւղատնտեսական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vīlla «քաղաքից դուրս գտնվող տուն, գյուղական տուն, ամառանոց» (<*uoik-slā-)
հ. հնդկ.
viś- «բնակատեղ, տուն»
հուն.
οἶκος (Ϝοῖκος) «տուն»
լատ.
vicus
գոթ.
weihs «գյուղ»
Էջ 163, սյունակ 1
ԳԼԳԼԱԼ
(բրբ. կլկլալ, քլքլալ)
«գլգլալ, հանդարտ հոսելու ձայն արձակել»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *ghel-
«կանչել, ճչալ»
բնաձայնական արմատից անկախ
բնաձայնական կրկնաւոր կազմութիւն՝ ամենայն հավանականութեամբ, հնդեւրոպական *ghel- «կանչել, ճչալ» բնաձայնական արմատից անկախ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլգլունք,
գալգալիւն
Նոր՝
գլգլին, գլգլոց
գլգլին, գլգլոց
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։