Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված
· Էջ 67 / 191
Էջ 308, սյունակ 1
ԽԱԺ
I
«կապտականաչ»
Ծագումն անհայտ է
Այս խաժուժ բառն է, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 313) բացատրում է «մի տեսակ աման»՝ ըստ խաժուժ աման կապակցության
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաժագույն,
խաժակն,
խաժակնութիւն,
խաժիկ,
խաժուժ,
խաժուակ,
խաժոք
Էջ 308, սյունակ 1
ԽԱԼԱՄ
I
(հալամ)
«անասունի չորացած գանգ, գլուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *s(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khǝlomo- (՞))
ըստ Բուզգեի՝ կասկածով: Քիչ հավանական է հա-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խալամովին,
անխալամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
skalli «ճաղատ գլուխ»
շվեդ.
skulle «գանգ»
հայ.
խել-ք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 313
Էջ 309, սյունակ 1
ԽԱԼԱՄ
II
«ուռք, սրնքոսկր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khə̆lomo-)
արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
սկալմոս «թիակալ»
լիտվ.
kelmas «կոճղ»
հ. անգլ.
sculdor «ուս»
Էջ 309, սյունակ 1
ԽԱԼԱՅ
«հարկատեսակ, գինեհարկ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ թյուրք-թաթարական խալան
(թերեւս)
Ավելի քիչ հավանական է արաբ. աղբյուրը. հմմտ. խալաթ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 309, սյունակ 1
ԽԱԼԱՐԻԿ
(-ի, -աց)
«մանկական խաղալիք»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Խաղալիք բառի տարբերակը՝ ղ/լ հերթագայությամբ, եւ թերեւս, երկրորդ լ-ի տարնմանությամբ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽԻՃ
««մանր» (կտորտանք)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)eid-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khidio-)
կրկնավոր խիծ < *khidio- ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
chita «կտրված»
հուն.
σχιδαξ «տաշեղ»
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽՈՒՏ
«խարխուլ, անհաստատ, խափուտ, քակված, քանդված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud-
«նետել, շտապել, նետվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khə-khud-)
կրկնավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kodati «քշում է»
հ. անգլ.
sceoton «նետել, հրել»
հ. վ. գ.
sciozan «նետել, արագացնելով շարժել»
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
I
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու, -ի, -ից)
«խաղ, ծաղր, կատակ, թատրոն, երաժշտական մի ձայնանիշ, հող, շարժում, ընթացք, վազք, արշաւ, խայտալը»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (կամ *khəl-))
Կապ ունի՞ արդյոք խեթ. kalai «շարժել» բայի հետ։ Խաղալիք-ի խաղ-ը թերեւս կապուած է *(s)k(h)el- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատի հետ, որտեղից կան մարմնի մասերի զանազան անուանումներ, որտեղից ծագում է խեղ արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղալ,
խաղալիկ,
խաղալիք,
խաղարար,
խաղազուրկ,
խաղատակ,
խաղաց,
արագախաղաց,
ծանրախաղաց,
բազմախաղաց,
թատերախաղք,
լարախաղացութիւն,
խաղագնդակ,
խաղաթուղթ,
խաղամոլ,
խաղասրահ,
խաղատոմս,
խաղարկութիւն,
թղթախաղ,
նարդախաղ,
խաղտուտ,
խաղտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaladati «ստիպում է, քշում է, տանում է, համարում է»
ալբ.
gil «բերել, տանել»
հուն.
κελλω «ափ քշել (նաւը)»
հուն.
κολεα, κολια «մի պար»
հուն.
κλονος «իրարանցում, արագ շարժում»
հուն.
κλονεω «քշել, արագ հալածել»
լատ.
celer «արագ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂ
II
(-ի, -ից)
«ճահիճ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«գորշ եւ սեւ գոյների նշանակման համար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khāl- կամ *khl-` *kāl-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalana «բիծ, կեղտ»
հ. հնդկ.
kálusa «կեղտոտ, սեւ»
հ. հնդկ.
kalka «կեղտ»
հուն.
κελαινος «սեւ»
հուն.
κιλλος «գորշ»
հ. վ. գ.
huliwa «կեղտոտ ջրեր, տիղմ»
սլովեն.
kalina
ռուս.
калуга «ճահիճ»
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
I
(խաղաղ)
«նավ, նավակ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. kalak
(թերեւս)
«տակալաստ»
Աղբյուր՝ թրք. kelek
(թերեւս)
թեեւ հնչիւնական համապատասխանութիւնը սովորական չէ (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 2, 320)։ Քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագումը (հմմտ. լիտվ. kėlnas «լաստ. նաւակ», kėltas «լաստ», ռուս. челн «մակոյկ, փոքր նաւակ», որոնք գալիս են *kel- «բարձ-»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kėlnas «լաստ. նաւակ»
լիտվ.
kėltas «լաստ»
ռուս.
челн «մակոյկ, փոքր նաւակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։