Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 67 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 259, սյունակ 1 Էջ 259
ԹԱՐԱԽ (-ոյ, -ի, -աց) «թարախ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tor-o- «անմաքուր հեղուկ, աղբ, ապականել» (անմիջական նախաձեւ՝ *s-ter-) -ախ ածանցով
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 158) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարախիլ, թարախալից, թարախածոր, թարախածոծ
Նոր՝
թարախակալել, թարախակալում, թարախահոտ, թարախային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ. star «կեղտոտուել»
նորվ. stor «փտում, նեխում»
հայ. թրիք
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1031; Աճ. ՀԱԲ 158
Էջ 260, սյունակ 1 Էջ 260
ԹԱՐԹ «թարթում, աչքի բացուխուփ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «թպրտալ, թրթռալ, դողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *trt-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարթել, անթարթ, անթարթելի, ակնթարթ, թարթեանք, թարթիչ, թարթափ, թարթափել, թարթափանք, թարթափումն, անթարթափ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. taralá «դողդող, երերուն, անհաստատ»
ալբ. tartalis «թպրտում եմ, թրթռում եմ»
Էջ 260, սյունակ 1 Էջ 260
ԹԱՐՄ «թարմ, նոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «քնքուշ, թույլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *trmo-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. trim «երիտասարդ»
լատ. termes «կտրված ճյուղ, բողբոջ»
հուն. τεράμων «քնքուշ»
հուն. τέρην «քնքուշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 161; Pok. IEW 1071
Տե՛ս նաեւ
Էջ 260, սյունակ 1 Էջ 260
ԹԱՐՄ- «(թարմատար «անպետք, ավելորդ բան» բառի մեջ)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «միջով, դենը» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-m-) նախաձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. tairm «դենը, անց»
հ. իռլ. tarmi «դենը, անց»
հայ. թարց
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՐՑ «բացի, առանց, զատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «միջով, դենը, անց» (անմիջական նախաձեւ՝ *tors-k"e-)
ձեւից՝ *ter- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարցել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tirás «միջով, կողքով, բացի»
ավ. taras-ča «միջով, դենը»
գոթ. paírh
հ. վ. գ. durh «միջով»
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՐՓ (թարբ) «թարփ, ձկնորսական կողով, ուռկան, վանդակաձեւ հյուսվածք, վանդակապատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tuer- «բռնել, ցանկապատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trp(h)-) *u-ի կորստով
հայ-հունական զուգաբանություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τάρπη «մեծ կողով»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒ I (ուղ. -ի, -ից, -ու, -ուց) «թանձր, խիտ, մազոտ, բրդոտ, խուլ շնչեղ (հնչյուն)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *touo-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաւանալ, թաւարծի, թաւուտ, թաւագէս, թաւամազ, թաւայսան, թաւամայրի, բաղդատել, բաւթել, թաւիշ, թաւշանման, թաւշեայ, թաւշապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tavīti «ուժեղ է, հզոր է»
ավ. tav- «կարողանալ»
հուն. ταΰς «մեծ, շատ» (Հեսիքիոս)
լատ. *toveō «լցնել, խցկել»
հայ. թիւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒԱԼ (թապալ) (թապալ) «թավալում, գլորում, տապալում, թավալված, մի կողմ ընկած, տապալված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tap- «սեղմել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաւալիլ, թաւալ(ա)գլոր, թաւալոց, հողաթաւալ, տղմաթաւալ, գետնաթաւալ, գլորաթաւալ, դի(ա)թաւալ, երկրաթաւալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ταπεινός «ցած, ընկած, ստորին»
հ. խլ. pefga «սեղմել»
հ. խլ. pofi «թաղիք»
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒՆ (թօն) (թօն) «անձրեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tap- «թաթախել, խոնավություն, թացություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *tap-ni-)
Աճառյանը միացնում է թանալ բայի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ. topiti «սուզել, խեղդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1056; Աճ. ՀԱԲ 217
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒՇԿԱՆԱԼ (թօշկանալ, թոշկանալ) (թօշկանալ, թոշկանալ) «հոտել, նեխել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *təu- «հալչել, լուծվել, քայքայվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *təu-skh-) tā-, tău-/*təu-
Հնարավոր է ծագումը իրանական աղբյուրից, բայց նման ձեւ չի հավաստված (թաւշնիլ բայի հետ միասին)։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153