Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված · Էջ 66 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԱՆԱԼ (լուանալ) «լվանալ (փոխաբ. նախատել)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pleu- «հոսել, լողալ, լցնել, թափել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pluu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուալիք, լուանալի, լուարան, լուացումն, լուացք, լուացիկ, լուացարար, անլուայ, անլուաց, ոտնալուայ
Նոր՝
լուացարարուհի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. plavatē «լողում է»
հուն. πλεω «լողալ»
հ. վ. գ. flouwen «լվանալ»
լիտվ. pláuti «լվանալ»
հ. սլ. plavati «լողալ»
Մատենագիտություն
H. AG 454; Աճ. ՀԱԲ 300; Pok. IEW 836
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԾԱՏԼԻ «Հայկ (Օրիոն) համաստեղություն»
Ստուգաբանություն
բաղկացած է լուծ եւ -ատլի (°) բաղադրիչներից
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒՍԱՆ (-ունք) «լուսան (կենդանի)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leuk- «լուսավոր(ել)» (անմիջական նախաձեւ՝ *louk-) արմատին զուգահեռ
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λυγξ
հ. վ. գ. luhs
լիտվ. lúšis
ռուս. рысь «լուսան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 303; Pok. IEW 690
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՐ I -ոյ «լսելը, լսողություն, համբավ, քարոզ, ձայն, հնչյուն, հնազանդություն, լսելի բան, լուր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kleu- «լսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kluro-)
որտեղից նաեւ լու, լսել, լուռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրտես, լրտեսել, անլուր, ականջալուր, դիւրալուր, դժւարալուր, չլուր
Նոր՝
լրաբեր, լրագիր, լրագրային, լրագրավաճառ, լրագրող, լրագրել
Մատենագիտություն
H. AG 453; Աճ. ՀԱԲ 306-307
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՐՋ -ի, -աց «պարզ, բաց, բաց-կապույտ, պայծառ, ուրախ, զվարթ, պայծառամիտ, արթուն, զգոն, սթափ, լուրջ»
Անստույգ
Լուրթ արմատի տարբերակը. հազիվ թե կապված լինի հնդեւրոպական *lenk- (այստեղից՝ լոյս) եւ *k'leu- «ողողել, մաքրել» (հմմտ. գոթ. hlūtrs «լուսավոր, մաքուր, պարզ») արմատների հետ: Քանի որ գտնվում է արշալուրջ-ք բառի մեջ, որի առաջին բաղադրիչը (արշա-) իրանական է, հնարավոր է լուրջ-ը նույնպես իրանական ծագում ունենա:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լրջանալ, լրջամտանք, լրջմտութիւն, լրջմիտ, լրջամիտ, արշալուրջք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. hlūtrs «լուսավոր, մաքուր, պարզ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՊԻՐՇ «լիրբ, անամոթ, լկտի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leib- «լպրծուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lib-ro-) *(s)lei-, *-b աճականով՝ *-ro ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)lib-ro-` *(s)lei-, *-b աճականով՝ *(s)leib- «լպրծուն» արմատից՝ *-ro ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լպրշիլ, լպրշութիւն, լպրշական, լպրշանք, լպրշաբար, լպրշին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ολιβρός «լպրծուն, հարթ»
մ. վ. գ. slifec «լպրծուն»
մ. վ. գ. slipferic «լպրծուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 286, 306
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՊՐԼԻՆ ««լոպին» (ԲՀ)»
Անստույգ
Լպրշին «լրբին» հոդվածի (էջ 136) աղավաղված գրությունն է
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՍԵԼ I (լուս-), կտր. լուայ ««լսել, հնազանդվել, զգալ, հոտ առնել» (լու «լելի»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kleu- «լսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *klu-k'e-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *klu-k'e-` *kleu- «լսել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լսելի, լսելիք, լսողութիւն, լսելութիւն, լու, լուական, թերալսել, անլսութիւն, հլու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. crnōti (<*k'l-neu-)
հուն. κλέω «փառաբանել»
լատ. clueo «կոչվել, անվանվել, համարվել»
հ. իռլ. cloth «հռչակ, փառք»
գոթ. hliuma «լսողություն»
ռուս. слышать «լսել»
ռուս. слушать «լսել»
ռուս. слух «լսողություն»
Մատենագիտություն
H. AG 453; Աճ. ՀԱԲ 306-307; Pok. IEW 605-606
Տե՛ս նաեւ
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՕԴԻԿ (լօթիկ, լօթակ, լութակ) «վերարկու»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս նաեւ օղիկ, ուղղելի՝ լօղիկ
Էջ 307, սյունակ 1 Էջ 307
ԽԱԲ I (-ի, -ից) «խաբում, խաբելը»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արաբ. xabb (թերեւս) «խաբեբա»
Աղբյուր՝ արաբ. taxbīb (թերեւս) «խաբել»
արաբերենից (այսպես կոչված ասորա-արաբական կոյնեից)։ Քիչ հավանական է Lewy-ի համեմատությունը (KZ 52, 1924, 310) սլ. *xabati «փչացնել» բայի հետ, որի համար ավելի հավանական է կապը *xabati «բռնել, կծել» ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաբել, խաբանք, խաբեայ, խաբեբայ, խաբեութիւն, խաբկանք, խաբկիլ, խաբկոտ, խաբու, խաբուսիկ, խաբողիկ, անխաբ, արագախաբիկ, մտախաբ, ճարտարախաբ, որսորդախաբ, դիւախաբ, դիւրախաբող
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 309; Ջահ. ՀԼՊ 486; ԷՍՍՅԱ 7