Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված
· Էջ 66 / 344
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՏԻ
(ուշ՝ գօտի)
«գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh-
«հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē-
«կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու,
գաւտեմարտիկ,
գաւտեպինդ,
գաւտեկռիւ,
գաւտելոյծ,
գաւտեւոր,
գաւտեած,
ընդգաւտել,
հաւագաւտի,
շրջագաւտի,
քաջագաւտի,
գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608;
ԲՍՀ 49
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԴԱԿ
-ի, -աց (՞)
(գտակ, քդակ)
«գլխարկ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրան. *goudak
Աղբյուր՝ իրան. goud
«ծածկել»
որտեղից նաեւ՝ վրաց., ճան., մեգր. kudi, այլեւ՝ հայ. գուտի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գտակակարոց
Նոր՝
գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529-530;
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԵԴԴՈՒՐ
«թշնամու հարձակվող խումբ, ավազակախումբ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γεδδουρ < եբր. gǝdūd. գրված gǝdūr-՞
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 530
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԵԼԱՄ
-ի
(գելած, գիլաս)
«կտավատ՝ ձեթ հանելու համար ծեծված եւ թրջված, կտավատի դիրտ»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
գելած (գելուլ «ոլորել») բայածնցից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 531
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂԳԵՂ
II
(գեղաւ(ն) «երգ, գեղգեղանք»)
«գեղգեղում, դայլայլ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghel-
«ձայն արձակել, կանչել»
բնաձայնական արմատ
հ.-ե. *gh-ի անցմամբ գ-ի, ինչպես գեղձ բառում. այլուր *ghe-ն տալիս է ջե-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղգեղել,
գեղգեղանք,
գեղգեղումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χελιδών «ծիծեռնակ»
հ. հոլ.
gjalla «հնչել»
հ. անգլ.
giellen «գոչել»
հ. իսլ.
gala «գոչել, երգել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535;
Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂՁ
II
«մարմնի գեղձ»
(բժշկ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h-
«գեղձ»
*ghe-ի դիմաց գե-ն (փոխանակ ջե) բացատրվում է տարնմանությամբ՝ ձ վերջնաձայնի պատճառով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձային,
գեղձ(ա)տապ,
գեղձախտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gelënys «գեղձ»
ռուս.
железа «գեղձ»
Մատենագիտություն
H. AG 433;
Աճ. ՀԱԲ 535
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՆԳԵԶԱԼ
(-ել)
««երերալ» (թրք. «աղաչել պաղատել»)»
Ստուգաբանություն
Համառոտված է գետին կզիլ ձեւից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՏ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«գետ, մի եղանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uedo-
«խոնավացնել, հոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *au(e)-, -ed-, -er-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետաքար,
գետավէժ,
գետափն,
գետաքար,
գետեզր,
գետամէջք,
գետառ,
գետմոխս,
խեցգետին,
ձիագետին,
միջագետք
Նոր՝
գետաբերան, գետափնեայ
գետաբերան, գետափնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ύδωρ
փռյուգ.
βεδυ
գոթ.
wato
հ. սլ.
voda «ջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 434;
Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԱՆԴԻ
«գերանդի, մանգաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uerŝnā-)
եթե կապ ունի գերան (*uerŝnā-) բառի կամ *uer- «պտտել, ծռել» արմատի հետ (հմմտ. հ. հնդկ. vrnta- «կոթ. ցողուն») (՞) (ըստ Պետերսոնի)։ քիչ հաւանական է բխեցումը *uer- «պատռել, ճեղքել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերանդազէն,
գերանդաբեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vrnta- «կոթ. ցողուն»
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԱՍՏԱՆ
«պատսպարան, ապահով տեղ»
(բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«նկատել, ուշադրութիւն դարձնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *գեր-)
հայերեն կազմութիւն՝ առանձին չպահպանուած *գեր- «ապահով լինել» արմատից եւ -(ա)ստան ածանցից։ *գեր-ը կարող էր ծագել հնդեւրոպական *uer- «նկատել, ուշադրութիւն դարձնել» արմատից։ Հնարաւոր է ամբողջովին իրանական աղբիւրից ծագելու մասին վարկածը, բայց նման բառ չի հաւաստուած:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ουρος «պահապան»
արա
ωρα «պահպանութիւն, հոգս, խնամք»
գոթ.
war(s)
հ. իռլ.
varr «ուշադիր»
հ. անգլ.
warian «պահպանել»
հ. վ. գ.
wart «պահապան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։