Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«լի» որոնման արդյունք՝ 1599 բառահոդված · Էջ 65 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼԿՏԻ I «լկտի, անառակ, լիրբ, խիստ հանդուգն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lēg- «թույլ, հոգնած, մեղկ, թուլակամ, վավաշոտ, ցանկասեր»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լկտալ, լկտութիւն, լկտեզարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λαγνος «վավաշոտ, ցանկասեր»
մ. նիդերլ. lak «թույլ, արձակ, վավաշոտ, ցանկասեր, լիրբ»
հայ. լկնիլ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 149
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՂՄՈՐ ««փետրաթափ, մերկամորթ» (բրբ. «գերհասուն, կակղած. ջրալի»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lei- «լպրծուն, լորձնոտ, սահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)leib-, *(s)lib-)
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական *(s)lei- «լպրծուն, լորձնոտ, սահել» արմատից ծագող *(s)leib-, *(s)lib- հիմքից՝ -որ վերջածանցով (հմմտ. պղտոր)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ολιβρός «սահուն»
հ. վ. գ. slēfan «սահել»
վ. ն. գ. slēpen «հարթել, հղկել»
հայ. լպիրծ, լպիրտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 289; Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՈԳ «նվաստ, անշուք, խեղճ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *logʰh- «թեթեւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *legʰh-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոգոտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վեդ. raghú «արագ, թեթեւ, չնչին»
հ. հնդկ. rhant «թույլ, փոքր»
հուն. ελάχυς «մանր, չնչին»
հ. իռլ. laigiu «ավելի փոքր, ավելի վատ» (բաղդ.)
հ. իռլ. lugam «փոքր»
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՈԳԱԼԻ «մարդախոտ, մանրագոր լոշտակ»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈԼ «գլանաձեւ, խողովակաձեւ, կլոր, ամորձի» (բրբ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
լող «գլան» արմատի տարբերակը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոլակ, լոլաճ, լոլիկ, լոլոզ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՂ I (լոյղ, լիւղ, լաւղ, լուղ, լեղ, ղող, ղոյղ, ղիւղ, ղաւղ, ղեղ) «լող, լողալը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lel- «օրորել, ճոճել, դես ու դեն շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lul-, *lal-) բնաձայնատիպ արմատից
բնաձայնատիպ արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լողալ, լողել, լողիլ, լուղիլ, լուղել, լողակ, լուղակ, լողորդ, լուղորդ, ղողան, լողլողալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. lolati «դես ու դեն է շարժւում»
հ. հնդկ. lēlayati «օրորում է, ճոճում է»
գերմ. lullen «օրորվել, օրորելով հանգստացնել»
լիտվ. leliúoti «օրորել, ճոճել»
հին չեխ. leleti «հուզել»
ռուս. բրբ. лелеять «ալիքների վրայ օրորել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Տե՛ս նաեւ
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅԾ (լոյծ «քանդում, քակում, արձակում») «լոյծ, հեղուկ, հեղուկային»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leug- «կոտրել, խախտել»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 293-294) բխեցնում է *leu-/*lou- արմատից՝ *-ge/o մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուծանել, լուծումն, լուծութիւն, լուծանք, անլոյծ, դժուարալոյծ, զատելոյծ, անդամալոյծ, դիւրալոյծ, անլուծակի
Նոր՝
լուծողական, լուծարք, անլուծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rujáti «կոտրում է, ջարդում է»
հ. անգլ. tolūcan «քայքայել, կործանել»
լիտվ. laučti «կոտրել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 686; Ջահ. ՀԼՊ 136; Աճ. ՀԱԲ 293-294
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՏԻԿԱՐԵԼ (դատիկարել) «շատախօսել, լեզուանի լինել» (ԲՀ)
Անստույգ
ձեռագրական շատ տարբերակներով
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՁՆ (-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք) «լորձ, լորձունք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)- «սահել» ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» *-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային, լորձնատեսակ, լորձնատեսակութիւն
Նոր՝
լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. lumbricus «ճիճու» (<*lonabr-īko)
վրաց. lorco «լորձանյութ»
մ. վ. գ. slier «տիղմ, կաւ» (<*sleura)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901; Աճ. ՀԱԲ 298; Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՒ I «լսելի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kleu- «լսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *klutos-)
լու < *klutos-
Տե՛ս նաեւ