Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված · Էջ 65 / 191
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈԿ (-ոյ) (լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ») «զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg- «թոյլ, մեղկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *logo-) «ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար, լոկիմ, լոկաւոր, լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ληγώ «դադարեցնել»
հուն. λαγασσαι «բաց թողնել» (ըստ Հեսիք.)
լատ. laxus «արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ. lak «թոյլ, արձակ»
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐ «փասիանների կամ սիրամարգների ընտանիքին պատկանող մի թռչուն՝ լոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *lā-, *lē- «բնաձայնական արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lo-) տարբերակ
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *loro- ձեւից, որի *lo- արմատը հաւանաբար *lā-, *lē- բնաձայնական արմատի տարբերակն է. (հայ-հունական զուգաբանութիւն)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λαρος «որոր»
Մատենագիտություն
Pok. 650; Աճ. ՀԱԲ 297-298
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՁՆ (-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք) «լորձ, լորձունք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)- «սահել» ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» *-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային, լորձնատեսակ, լորձնատեսակութիւն
Նոր՝
լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. lumbricus «ճիճու» (<*lonabr-īko)
վրաց. lorco «լորձանյութ»
մ. վ. գ. slier «տիղմ, կաւ» (<*sleura)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901; Աճ. ՀԱԲ 298; Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 303, սյունակ 1 Էջ 303
ԼՈՒՐ II «հասարակ, սոսկական, լոկ, միայն, միայն թե»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *leu- «անջատել, քակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lu-tro-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. λυτρον «փրկագին»
հ. խլ. lauss «ազատ, արձակ»
թոխ. A lo «անջատ, բաժան»
թոխ. B lau «անջատ, բաժան»
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՈՒՖԱԿ (լուպակ) «մի դեղաբույս»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ արաբ. labax (թերեւս)
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՈՔ II (լոգ-) «արհամարհանք, բամբասանք»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս լուտ-անք բառի աղավաղված ձեւը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոքանք, լոգանք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 305
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՍԵԼ I (լուս-), կտր. լուայ ««լսել, հնազանդվել, զգալ, հոտ առնել» (լու «լելի»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kleu- «լսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *klu-k'e-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *klu-k'e-` *kleu- «լսել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լսելի, լսելիք, լսողութիւն, լսելութիւն, լու, լուական, թերալսել, անլսութիւն, հլու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. crnōti (<*k'l-neu-)
հուն. κλέω «փառաբանել»
լատ. clueo «կոչվել, անվանվել, համարվել»
հ. իռլ. cloth «հռչակ, փառք»
գոթ. hliuma «լսողություն»
ռուս. слышать «լսել»
ռուս. слушать «լսել»
ռուս. слух «լսողություն»
Մատենագիտություն
H. AG 453; Աճ. ՀԱԲ 306-307; Pok. IEW 605-606
Տե՛ս նաեւ
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՍԵԼ II ««թողնել» (ԲՀ՝ «թողուլ» եւ «թողնուլ»)»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս շփոթության արդյունք է. որոշ ձեռագրերում չկա, մեկում էլ մեկնված է «ունկն դնել» (ԲՀ 378)
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՐՏԻԿ «մի աման»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս աղավաղված ձեւ
Էջ 304, սյունակ 1 Էջ 304
ԼՕԴԻԿ (լօթիկ, լօթակ, լութակ) «վերարկու»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս նաեւ օղիկ, ուղղելի՝ լօղիկ