Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 65 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԽԱՆՁ (թախանձ, թաղանձ) «աղաչանք, պաղատանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *te(n)k- «(ձեռքը) մեկնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *təkh- կամ *tə(n)kh-)
հայ-գերմանական իմաստային զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախանձել, թախանձելի, թախանձութիւն, թախանձալից, ոգեթախանձ, բազմաթախանձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. thiggiam «թախանձել, աղաչել, պաղատել»
հ. վ. գ. dicken «աղերսել, մի բան խնդրել»
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԽԻԾ (-ի, -ից) «թախիծ, տրտմութիւն, վիշտ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tā- «հալչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tā-k) (*tā-kh > թախ)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *tā-k ձեւի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախծիլ, բաղձիլ, բաղճիլ, թախծութիւն, թախծալից, ծանրապախիծ, յոգնաթախիծ, նորթախիծ
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԿ (-ի, -աց) (հին՝ թակն) «փայտ, մուրճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teg- «ձող, մահակ, կոպալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tǝg- (*tǝg-no-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թակակոփ, բակնակոփի, բակաղ, բակաղակ, բակաղաղ, բակեղն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. tignum (<*tegnum) «շինափայտ, գերան»
հ. վ. գ. stechho «կոպալ, գաւազան. ցից»
հ. շվեդ. staki «ձող»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 142; Pok. IEW 1014
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԿԱՐԴ (-ի, -աց) (թակարթ) «թակարդ, որոգայթ. վանդակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tag- «շօշափել, բռնել» -արդ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թակարդապատ, թակարդապատեալ, թակարդադիր, թակարդել, թակարդափակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τεταγών «բռնող»
լատ. tangō «շօշափել, դիպչել, բռնել, խփել»
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂ I «թաղ, քաղաքամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղնորդ, թաղերգիչ
Նոր՝
թաղական, թաղակից, թաղամաս, թաղապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. tellus «երկիր, երկրամաս, հողամաս»
հ. խոր. talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061; Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂ II «խիտ, սեղմ, թաղիք, կաճ, գլխարկ (թաղիքէ, ապա՝ ընդհանրապէս)»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
քանի որ բնիկ հնդեւրոպական *tol- *tel- ձեւի հետ է կապվում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղուն, թաթաղուն, թաղեայ, թաղի, թաղիք, թաղիանալ, թաղահար, թաղհար, թաղագործ, թաղաթափ, թաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tala «հարթութիւն»
լիտվ. pa-talas «տախտակ»
պրուս. talus «հատակ»
լատվ. talināt «փռուել, ծաւալուել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՆԹ (-ոյ, -ի, -աց) (թաղանդ) «բարակ մաշկ, բաղիրթը պատող ճարպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
Ավելի քիչ հավանական է *stel- «փռել» արմատից, որտեղից՝ հայ. առաստաղ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղանթադեղ, թաղանթազարդ, թաղանթապատել, թաղանթիլ, թաղանթեայ, թանձրաթաղանթ, լուսաթաղանթ, ծովաթաղանթ, հրաթաղանթ
Նոր՝
թաղանթածածկ, թաղանթանյութ, թաղանթաշերտ, թաղանթավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tala «հարթություն. ձեռքի ափ, ներբան»
հուն. τηλία «մաղի շրջանակ, տախտակամած»
հ. անգլ. dille «տախտակ, հատակ»
ռուս. по-толок «առաստաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՐ «կոնաձեւ խեցաման (ուշ՝ ծաղկաման)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ չաղաթ. tayar < պ. tayar) «սափոր» «պնակաձեւ կավե աման»
Սխալ է բխեցումը հնդեւրոպական աղբյուրից (Pok. IEW 1, 1061)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալաթաղար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 146; Pok. IEW 1061
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԵԼ «թաղել, հողի մեջ ծածկել, ծածկել, պահել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղակից, թաղելութիւն, թաղումն, թաղմանական, անթաղ, անթաղան, դիաթաղ, ձիւնաթաղ, պարանոցաթաղ, տղայաթաղ, քահանայաթաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. tellus «երկիր. թաղամաս»
հ. իռլ. talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061; Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԹ I «ձվի փառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ. հարթ գետին. տախտակ»
արմատից, որտեղից, թերեւս, հայ. թաղ, թաղանթ
Տե՛ս նաեւ