Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դա» որոնման արդյունք՝ 1597 բառահոդված · Էջ 65 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒՂԱՅ «մահմեդական աղոթք» (կրոն.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. duya
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄԲ «պատնեշ, ամբարտակ, պարիսպ, նավեզերք, բլրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tumbho-)
հ.-ե. արմատ՝ *tu- «ուռչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բմբաձեւ, բմբել, բմբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τύμβος «գերեզմանաբլուր, հողաբլումբ, դամբան»
լատ. tumulus «բլումբ, հողաբլումբ, գերեզմանաբլուր, դամբարան»
հ. շվեդ. pumi
հ. վ. գ. dūma «բութ մատ»
մ. իռլ. tom «բլուր, թումբ, քուփ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206; Ջահ. ՀԼՊ 154
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՆԴ I (թնդո, -ի, -ից), ուշ` -ոյ ««թնդյուն» (թունդ- «ցնցում, բախում»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ * (s)teu- «հրել, խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)tund-) *(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
*(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնդիւն, դնդիւն, թնդումն, թնդել, թնդական, թնդոց, թնթոց, անթունդ, սրտաթունդ, թնդանոթ, թնդանոթաձիգ, թնդանոթամարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tundatē «հրում է, խթանում է»
հ. հնդկ. tudati «հրում է, խթանում է»
լատ. tundō «խփել, հրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 207; Pok. IEW 1033
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՐԾ II (թուրջ) «թրծած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, կարծր լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *torg'-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրծել, թրծոց, թրծուն, թրծումն, անթուրծ, անթրծութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. storkim «մակարդված, պնդացած»
հ. շվեդ. starkr «ուժեղ»
հ. անգլ. strecle «կոշտ, պինդ, ամուր, դաժան, խիստ»
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՓ -ոյ «թուփ, կարճ ծառ, տերեւալից ճյուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tu-pho-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թփամուտ, թփատեսակ, թփուտ, թաւաթուփ, թանձրաթուփ, վարդաթուփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. dūf «սաղարթ, տերեւափունջ»
հ. անգլ. dufel «թուփ»
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՐԱԿ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ» եւ թրթրական «սրընթաց»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) +-ակ ածանց; հմմտ. *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ»
(+-ակ ածանց) (*ter- «բարձրաձայն խոսել», *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ») արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թորթոր «հորդոր»
հայ. ըն-թեռնում
հուն. τόρος «թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
սլավ. tortoriti «շաղակրատել» (ռուս. тороторить)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1089; Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 185
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄ (-ու, մյուս հոլովները՝ -ի, -աց) «մեկ ժամ, եկեղեցական ժամասացություն, եկեղեցի, ժամանակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական žamān
Առանձնացված է իրանական žamān ձեւից՝ -ān եւ հայ. -ան ածանցների բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամաբաշխ, ժամադէտ, ժամադիր, ժամադրել, ժամակալ, ժամալար, ժամապահ, ժամակոչ, ժամագիրք, ժամակարգութիւն, ժամատուն, ժամատեղի, յայնժամ, ցայնժամ, յորժամ, առժամայն, նոյնժամայն, գիշերաժամ, տարաժամ, դատարկաժամ, բարեժամ, ապաժամեան
Նոր՝
ժամանց, ժամագործ, ժամացոյց, ժամասացութիւն, ժամասէր, ժամասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Տե՛ս նաեւ
Էջ 280, սյունակ 1 Էջ 280
ԺԱՄԱՐՈՒՆԱԿ «անժամանակ» (ԲՀ) կամ «հիրաւի, արդարեւ»
Անստույգ
Ժամ բաղադրիչով ինչ-որ կազմութիւն:
Էջ 280, սյունակ 1 Էջ 280
ԺԱՆՏ -ի, -ից, -աց (ժանդ) «դաժան, խիստ, չար, վատ, զզուելի, ժանտախտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *žant
Աղբյուր՝ ավ. gainti
Աղբյուր՝ մ. պ. gand «ժանտահոտութիւն»
Աղբյուր՝ սողդ. γantāk «վատ, հոռի»
Հմմտ. աւ. gainti, մ. պ. gand «ժանտահոտութիւն», սողդ. γantāk «վատ, հոռի»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժանտագործ, ժանտագինի, ժանտութիւն, ժանտկեն, ժանտախոշ, ժանտահոտ, ժանտամահ, ժանտախտ, ամաժանտ, ժանտաժուռ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 227
Էջ 280, սյունակ 1 Էջ 280
ԺԱՌԱՍ ««մագնիս, ադամանդ» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է (՞)