Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՆԻՆԱԼ
(հինանալ)
«հեւալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pneu-
«շնչել, հեւալ»
տարբերակային ձեւից
արմատի տարբերակային ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հինինումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πνέω
«փչել, շնչել, ֆսֆսացնել»
հուն.
πνοή
«քամի, շունչ»
հ. իսլ.
inysa
«փնչալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 95
Էջ 462, սյունակ 1
ՀԻՒՍ
I
(-ի, -ից, նաեւ -ոյ)
(հեւս, հես, հուս, յօս)
«մազահիւս, մազահիւսուածք, հիւսուածք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pek-
«բուրդ գզել, պոկել»
Հեսկ բառի հետ միասին հիւս (հեւս) ձեւը կարող է ծագել *pek-t- > *pet-k- դրափոխութեամբ կամ -ւ-ի հաւելումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսել,
հիւսածոյ,
հիւսակ,
հիւսեակ,
հիւսկէն,
հիւսումն,
բազմահիւս,
եռահիւս,
հեսուլ,
հիսուլ,
յուսանել,
յօսել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր.
—
հայերեն
հեսկ
լատ.
pecto
հ. վ. գ.
fehtan
«սանրել»
Էջ 463, սյունակ 1
ՀՆԴԻԿՈՆ
(հընդիկոն)
«լեղակենի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἰνδικόν
«հնդկական»
ըստ իմաստի ձեւափոխված
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 105
Էջ 466, սյունակ 1
ՀՈՎ
(-ոյ, այլեւ` -ուց)
«հով, հովանի, քամի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pu-
«փչել, ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pou- *p(h)u-)
արմատից. հմմտ. հայ. հեւալ, հոգ, հոգի, փուք, փչել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հովանալ,
հովանի,
հովանաւոր,
հովանոց,
հովասուն,
հովահար,
քաջահով,
զով,
զովանալ,
զովացութիւն,
զովամարմին,
հովեկ,
հովհար,
հովանոցաձեւ,
զովաշունչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հեւալ
հայ.
հոգ
հայ.
հոգի
հայ.
փուք
հայ.
փչել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 115-116
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՂԻԿ
«ուղի, ճանապարհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս ուղի բառի բարբառային ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հուղկահար,
հուղկահարու,
հուղկահարություն
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՄԱՅԶ
(հումայտ)
«թրթնջուկ, գառնադմակիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. humaid
գ-ով ձեւը՝ պարսկերենի կամ թուրքերենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՆ
II
«կրակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pur-
(անմիջական նախաձեւ՝ *pun-)
արմատից
*pur->հուր բառի տարբերակն է, որ որոշ լեզուներում առկա է որպես
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնոց,
հնոցանալ,
հնոցաձեւ,
հնոցարան,
հնոցապան
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՊ
(-ոյ, ուշ` -ի, -ից)
«մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ub-
«սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ,
հպաբար,
հպատուր,
հպելիք,
դիւրահուպ,
երկրահուպ,
վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ubjάti
«ցած է սեղմում»
լիտվ.
ūbyti
«շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 469, սյունակ 1
ՀՐԱԺ-
(հրաժարել, հրաժեշտ բառերի մեջ)
«հրաժարում, հեռացում, բացասում, մահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ միջին պարսկերեն hrazest
«մահվան դե»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։ հմմտ. թերեւս մ. պ. hrazest «մահվան դե»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաժարել,
հրաժարումն,
անհրաժեշտ,
անհրաժեշտաբար,
անհրաժեշտորեն,
անհրաժեշտություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hrazest
«մահվան դե»
Էջ 470, սյունակ 1
ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐ
(-ի, -աց)
(հրամատար)
«իշխանավոր, հրամայող, հրամանատար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական framātār
փոխատու լեզու՝ պ. framādār
իրանական աղբյուրից՝ հետագայում ձեւափոխված հրաման բառի բաղադրությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրամանատարութիւն,
հրամանատարական
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։