Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 64 / 574
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 101, սյունակ 1 Էջ 101
ԱՒԺԱՆԴԱԿ (-ի, -աց) (աժ(ը)նդակ, ուժ(ը)նդակ) «օգնող, նպաստող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական aw (Ավելի քիչ հավանական է)
Աղբյուր՝ իրանական *žand (Ավելի քիչ հավանական է)
Կազմված է aw (< abi) նախածանցով՝ *žand արմատից (Բենվենիստ. ըստ Բեյլիի, հ.-ե. *bhend- «բռնել, պահել»)։ Ավելի քիչ հավանական է ենթադրել իրան. *abi+ujant նախաձեւ (Периханян, МЭСДЯ 1 102)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժանդակել, աւժանդակութիւն, ձեռնաւժանդակել, աւժանդակիչ, աւժանդ
Մատենագիտություն
Периханян, МЭСДЯ 102
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԺԻՏ (ուժիտ, ոժիտ, աւծիտ) «բաժինք, օժիտ, ընծա, պարգեւ, նվեր»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրանական *aw-žīt (հավանաբար)
žīti < հ.-ե. *guī-ti «կյանք»): Ավելի քիչ հավանական է առաջին բաղադրիչը համարել *av- «հոգալ, հոգ տանել, օգնել, նպաստել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժտաբեր, աւժտել, աւժտութիւն
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 156
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԻՇ (աւիշկ, աւիշտ, աւիժ) «ավիշ, հյութ, անգույն մարմնահեղուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *au(e)- «խոնավացնել, թացացնել, հոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *wē-skh-` *auē-k'u-)
«խոնավացնել, թացացնել, հոսել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. avatā «ջրհոր»
լատվ. auots «աղբյուր»
հ. իռլ. a(i)ce «ջուր»
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԾ «յուղ, քսուք, օծելու նյութ, օծող, պարարտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ongʷ- «օծել, զօծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ngʷ-)
«օծել, զօծել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւծանել, աւծելութիւն, աւծութիւն, ոսկեզաւծ, արծաթազաւծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. anákti «օծել, քսել»
լատ. unguo «օծել, քսել»
հ. վ. գ. ancho «կարագ»
Մատենագիտություն
H. AG 426; Աճ. ՀԱԲ 611
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒՁ (-ի) «օձ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *aughi-
բայց նախաձեւի վերականգնումը դժվարություններ է հարուցում: Թերեւս կարելի վերականգնել *aughi- նախաձեւը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւձախառն, աւձահալած, աւձահար, աւձամարտ, աւձապաշտ, աւձաձուկ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 112; Աճ. ՀԱԲ 611-612
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒՂԻ (ուղի, եաղի) «օղի, գինի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *au(e)- «հոսել, թաց, ջուր» (անմիջական նախաձեւ՝ *aulio-)
«հոսել, թաց, ջուր» արմատից, որտեղից` *(a)ued-> հայ. գետ, ռուս. вода «ջուր», водка «օղի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրաւղի, ամբրաւաւղի, օղեվաճառ, բարկօղի, խնձորօղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. вода «ջուր»
ռուս. водка «օղի»
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒՃ «պատասխան, պատգամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *aued- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au-) *auēd-io > *աւիճ>աւճ
Եթե բնիկ հայերեն է, ապա թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *aued- (*au-) «խոսել» արմատից` *auēd-io > *աւիճ>աւճ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւճումն
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒՆ I «սեփականություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *op- (անմիջական նախաձեւ՝ *opno-)
այստեղ է պատկանում նաեւ հայ. ունիմ, թէեւ այն բխեցնում են *ēr- (ōr-) արմատից՝ ōr-n > ուն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւնոյտէր, գերաւնեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. árpas «ունեցուածք»
խեթ. happina «հարուստ»
լատ. opulentus (<*openont)
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՆ II (օն) «աղէ՛, շո՛ւտ, ապա՛, դէ՛»
Բնաձայն (թերեւս)
Ծագումն անյայտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
օն անդր, օն առ, օն իսկ, օն եւ օն
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՇ II (օշ) «մսի պատառ, կտոր»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւշատել, աւշատումն, յաւշատել, յաւշուած, յաւշոտել