Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 579, սյունակ 1
ՇԱՀՐՄԱՐ
«մարդահամարի մատյան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրս. šāhr+*hamār
«քաղաք-համար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 486
Էջ 582, սյունակ 1
ՇԱՌՏԵԼ
(շառոտել)
«ածելիով մարմնի վրա անցք բացել (արյուն վերցնելու համար)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. šart
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 498
Էջ 582, սյունակ 1
ՇԱՐ
I
(ուշ՝ -ի, -ու)
«շարք, շարվածք, խումբ, բազմություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *ers-
«շարել, միացնել»
Քիչ հավանական է միացնել հնդեւրոպական *ers- «շարել, միացնել» (հայ. յեռուլ) արմատի հետ որպես կողմնակի հնդեւրոպական շերտի բառ (հնդեւրոպական այլ լեզվի ներդրում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարել,
շարումն,
շարական,
շարոտել,
մարգարտաշար,
միաշար,
շողաշարել,
զուգաշարել,
շարադրել,
շարադասել,
շարունակել,
շարաձայն,
շարունակ,
շարունակելի,
շարահիւսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
συν-
«նախածանց»
շար- «համա-»
Էջ 583, սյունակ 1
ՇԱՐԺ
(-ի, -ից)
«երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, դարձնել, շրջել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-)
*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել,
շարժահիմն,
շարժումն,
շարժուն,
շարժիչ,
անշարժ,
գետնաշարժ,
դյուրաշարժ,
թեթեւաշարժ,
հողմաշարժ,
երկրաշարժ,
զինաշարժ,
արագաշարժ,
դժվարաշարժ,
շարժապատկեր,
շարժառիթ,
շարժօն,
անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē
«ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι
«ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns
«կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 587, սյունակ 1
Էջ 589, սյունակ 1
ՇԿԱԹԱԿ
(շկօթակ, ըշկոթակ)
«աքսոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *šikaftak
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 523) որպես աղբյուր նշում է մ. պ. *šikaftak ձեւը՝ կցելով šikaf-tan «ճեղքել» (ըստ Աճառյանի՝ «թիվը բյուր եւ անհամար առնել») բային՝ իմաստային յուրահատուկ անցումով՝ իբր «խեղելով աքսորել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 523
Էջ 590, սյունակ 1
ՇՂՈՒ
(շղուա-, շեղա-, շուղա-, շղուրտա-)
«հիմար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. šlu
«խենթ, հիմար»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 524) կասկածով հնարավոր է համարում հակառակ փոխառութիւնը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շղուաբարոյ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 524
Էջ 591, սյունակ 1
ՇՈՂ
I
(ուշ՝ -ի, -ից, -ոյ)
«շող, շողուն, լուսաւոր, փայլուն, տաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu-
«լուսաւորել, լուսաւոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'olo-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'olo- *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» արմատից, որից նաեւ նշող, նշոյլ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողալ,
շողանալ,
շողատոր,
շողային,
շողափայլ,
շողկատարուցանել,
շողշողիլ,
շողշողենի,
շողշողուն,
ամպաշող,
լուսաշող
Մատենագիտություն
Pok. IEW 594;
Աճ. ՀԱԲ 529
Տե՛ս նաեւ
Էջ 591, սյունակ 1
ՇՈՂԱԽ
««մի հիւանդութիւն» (բբ)»
(բժշկական)
Ստուգաբանություն ()
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 530) հնարաւոր է համարում մեկնել որպէս շող-ախտ «ջերմախտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 530
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։