Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 63 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
ԺԻՐԱԲԱՂ «մի բույս» (բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (թերեւս)
նույնը ժիրակ-ի հետ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 282, սյունակ 1 Էջ 282
ԺՄԵՐԵՍ «?»
Ստուգաբանություն
Վրիպակ, ըստ ձեռագրերի պետք է ուղղել՝ խորշոմերես
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 232
Էջ 282, սյունակ 1 Էջ 282
ԺՈՒԱՅԹ(Ք)ԵԼ «ժայթքել» կամ «խժռել»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Կապ ունի՞ արդյոք շուայտ բառի հետ
Էջ 282, սյունակ 1 Էջ 282
ԺՊԻՏ (ժմիտ, ժմբիտ) «քմծիծաղ, ժպիտ»
Ծագումն անհայտ է
Նմանությունը հնդեւրոպական *gʷhemb- «ուրախ ցատկոտել» արմատի հետ պատահական պետք է համարել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժպտիլ, ժմտիլ, ժմբտիլ, ժպտումն, ժպտական, բարեժպիտ
Նոր՝
ժպտալից, ժպտուն
Էջ 283, սյունակ 1 Էջ 283
ԻԴՈՍ II «ձեւ, արտաքին տեսք, կերպարանք»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ հուն. είδος (՞) (շփոթությամբ ίδος-ի հետ՞)
շփոթությամբ ίδος-ի հետ՞
Մատենագիտություն
H. AG 350; Աճ. ՀԱԲ 238
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԿԱՄՆՈԶՈՒՆԶ (ի կամնջունջ) ««շատախոս, վայրախոս» (ԲՀ՝ «յաւետախօս կամ վայրախօս»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Անստույգ բառ (թերեւս ի նախդիրով կապակցություն):
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻՂՁ (-ի, -ից) (ըղձ-, ղձ-) «իղձ, բաղձանք, աղոթք, կախարդ, հմայող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *elk- «փափագել, տենչալ, ըղձալ»
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները կապված են հնչիւնական կամ իմաստային դժուարութիւնների հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըղձ(ան)ալ, ըղձապատում, ըղձութիւն, ըղձակերտ, նախիղձիկք, դձանալ, դձալի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. ալկատ «փափագել, տենչալ, ըղձալ» (ալկատ)
հայ. զեղձ «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Էջ 285, սյունակ 1 Էջ 285
ԻՄՈՎՍԱՆՆ «իմ տկար կարողութեամբ, ուժերս ներածին չափով»
Ստուգաբանություն
Կազմուած է իմով+ս+ան-ն ձեւով, ինչպէս իւրեանցանն․ հետագայում համաբանութեամբ կազմուել են մերովսանն, ձերովսանն, իւրովսանն ձեւերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մերովսանն, ձերովսանն, իւրովսանն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆ (-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան) «ինը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *enun- (անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-) ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ, իններորդ, իննետասան, իննուտասան, իննեքեան, իննհարիւր
Նոր՝
իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. náva
ավ. nava
հուն. εννέα
գոթ. niun «9»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՇԽԱՆ (-ի, -աց) «իշխան, իշխող, տեր, պետ, կառավարիչ, զօրաւոր մարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական աղբիւր *xšān(a) (ավելի քիչ հաւանական է)
Աղբյուր՝ պրթ. xšayant (xšynd) (ավելի քիչ հաւանական է) «իշխան»
Հաճախակի համեմատւում է խեթ. išha «տեր» բառի հետ, որ աւելի քիչ հաւանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշխանական, իշխանաբար, իշխանութիւն, անիշխանութիւն, ինքնիշխան
Նոր՝
իշխանավայել, անիշխանական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ. xšayant (xšynd) «իշխան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246