Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 63 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿԵՆՈՒԼ «գցել, նետել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sngu-) որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը
Բնիկ հնդեւրոպական` *sengu- «ընկնել, խորասուզվել» արմատից, որտեղից ծագում է նաեւ անկանել բայը (*sngu-):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկեցիկ, զընկենու, թաւնընկեց, զեռընկեց, բացընկեցիկ, դիցընկեց, ընդվայրընկեց, ընդվայրընկեցիկ, լծընկեց, կարթընկեց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. *sinkwan
գոթ. sigqan
հ. վ. գ. sinkan, sinken «ընկնել, սուզվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՁՈՒԻԼ (ընձուիլ) «ծագել, բխել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'el- «բողբոջել, ընձյուղել» ըն(դ)- ածանցով, *-ս ածականով
Այստեղ է պատկանում նաեւ ընձիւղ (ընձիւղ): Կազմված է ըն(դ)- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *g'el- արմատից՝ *-ս ածականով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընձիւղ, ընձիւղ
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 69-70; Pok. IEW 355
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՆՏԻՐ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) (ընդիր)
Ստուգաբանություն
Կազմված է ըն(դ)- նախածանցով՝ դիր (դնել) հիմքից՝ դ-ի խլացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընտրել, ընտրիչ, ընտրանք, ընտրելակից, ատենընտիր, այրաընտիր, հատընտիր, իրաւընտիր, անընտիր, գեղընտիր, նորընտիր
Նոր՝
երկընտրանք, ընտրաշրջան, ընտրացուցակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՌԱՆԱՅ «գեղեցիկ, դուրեկան»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պ. rā’na
Բաղադրութիւն՝ ըռանահաւ (?)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըռանահաւ
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 236
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԲԱՐ «՞»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
կազմված է ըստ եւ բար բաղադրիչներից. ԲՀ-ի բացատրությունները աղավաղված են՝ «քեշեղք նասր կամ ընթերք մարմնոյն կամ խստոց (խտրոց)»
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԳ (-ի, -աց) «թագ, մեղվամայր (թագուհի)»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. պ. tāg (թերեւս)
Աղբյուր՝ արամ. tāγ (թերեւս)
իրանական աղբյուրից (թերեւս արամեական միջնորդությամբ)։ թագավոր-ը ամբողջական փոխառություն է՝ -ատուր-ի բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թագավոր, թագազանգուր, թագագործ, թագազարդ, թագակալ, թագակապ, թագիչ
Մատենագիտություն
H. AG 153; Աճ. ՀԱԲ 135
Տե՛ս նաեւ
Թ
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹ (-ի, -ից) (բռբ. նաեւ բանթ, բանթ-) «ձեռքի կամ ոտքի առաջնամաս, կշեռքի նժար, պարսատիկի մեջք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tang- «շոշափել, ձեռք տալ, բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ta(n)g- (°), *te(n)g- (°)) արմատից (*tang-t > թաթ, *teng-t > թանթ)
Սակայն հնարավոր է որ լինի մանկական բառ, որի զուգահեռներն առկա են հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ հմմտ. հ.-ե. *tata-, *teta-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթահատ, թաթահերձ, թաթավան, թաթուլ, թաթոտ, բանթուլ, բանթախ, բանթուխ, բանթոփիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τεταγων «բռնող»
լատ. tangō (tactum) «շոշափել, դիպչել, բռնել»
հ. անգլ. daccian «թեթեւ շոշափել»
իտլ. tais «փափուկ, խոնավ, մեղմ»
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹԱՇԻԼ «լուծվել, մեղկանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *tā- «հալչել, լուծվել» -սլ- (՞) ածականով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թաթախել
հայ. թավալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹԱՎԵԼ (թավթավել, թավթափել, թոբովել) «թաթախել, կեղտոտել, շաղախել»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թավթավումն, թավթավուն, թավթավուչ, արյունաթավթավ, տղմաթավթավ
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼԵԼ «գցել, նետել» (բրբ.)
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ptəl-)
ծագել *ptəl- ձեւից՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից, որտեղից՝ թիռ, թռչել։
Տե՛ս նաեւ