Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դա» որոնման արդյունք՝ 1597 բառահոդված · Էջ 63 / 160
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒՇ (թօշ) (թօշ) «թույլ, արձակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ ավ. taoš «ազատ, արձակ, դատարկ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թօշկոշիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 218
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՓ «հատակ, տակ, խորք, պատյան, թափ, ուժ, պտույտ, թափում, փրկում, հափշտակում, կողոպուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)- «սյուն, նեցուկ, արմատ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *step-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թափընթափ, թափանց, թափանցանց, թափանցիկ, թափանցել, զառիթափ, յանկարծաքափ, թափուր, թափառ, թափառանք, թափառոտ, թափառական, թափուր, թափիչ, անթափ, ղեղաթափ, սրտաթափ, դժուարաթափ, դիւրաթափ, հողաթափ, մարդաթափ, թաւթափել, սթափել, սթափանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sthāpáyati «դնում է, հիմնադրում է»
ռուս. стопа «ոտքի թաթ»
հ. անգլ. steppan «ամուր ոտք դնել, քայլել»
հ. վ. գերմ stapf «ոտնահետք»
հ. վ. գերմ stapfal «հիմք, քայլ, աստիճան»
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՓՈՒՏ -ոյ (թաբութ, թապութ) «դագաղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. tābūt
Մատենագիտություն
H. AG 153; Աճ. ՀԱԲ 166
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԵԹԵՒ (-ի, -աց, ուշ՝ -ոյ) «թեթեւ, ոչ ծանր, փոքրակշիռ, դյուրին, հեշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
Կրկնաւոր ձեւ՝ *թեւ արմատից, որ թերեւս նոյնն է թեւ «թեւ» բառի հետ (սա ունի նաեւ «թռիչք» իմաստը. հմմտ. թե-ւել «թռչել», այսինքն՝ թե-թեւ «թռչող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեթեւանալ, թեթեւանդամ, թեթեւութիւն, թեթեւամիտ, թեթեւագին, թեթեւաթեւ, թեթեւահաւատ, թեթեւախելք
Նոր՝
թեթեւահոգի, թեթեւ-սօլիկ, թեթեւօրէն
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԻԶ (-ի, -աց) «թիզ, թզաչափ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh- «քայլել, ելնել, բարձրանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tighiā-) *tigh- (երկրորդական ձեւ)
որտեղից՝ *st(o)igho-, *stigh-tā- «ճանապարհ, ուղի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թզեան, թզաչափ, թզաչափաբար, թզուկ, թզահասակ, երեքթզեան, իննըթզեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. στιξ, -χος, στοσχος «շարք, կարգ»
հ. իռլ. teiht «գնալը, ընթացք»
հ. վ. գ. stig «արահետ, աստիճան»
հ. վ. գ. steg «կամրջակ, ուղիղ գիծ»
լատվ. stiga «արահետ»
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՒ (-ոյ) «թուարկում, թուանշան, թուաբանութիւն, թուական, գրքի գլուխ, համար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teuo- *tēu- «ուռչել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *teuo- *tēu- «ուռչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թուել, թուիք, թուելիք, թուական, տոհմաթիւ, բազմաթիւ, մարդաթիւ, մեծաթիւ, եղբայրաթիւ, քոյրաթիւ, երկթուեան
Նոր՝
թուաբանութիւն, թուաբանական, թուահամար, թուարկել, թուարկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tuvas «ուժեղ, հզոր»
պրուս. tūlan «շատ»
գոթ. pūsundi
ռուս. тысяча «հազար»
ուրարտ. atibi «բյուր, տասը հազար»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1080
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹԻՒՐ (-ի, -աց) (հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր) «թյուր, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- (անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել, թիւրութիւն, թիւրաշուրթն, թիւրահաւատ, թիւրածնունդ, խեղաթիւր, բազմաթիւր, եղեռնաթիւր, թիւրատեսութիւն, թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. stuprum «ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր. ystum «ծռում, շրջադարձ, թեքում» ((*steub(h)-ma))
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՂՔԻ (թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի) «մի ծառ՝ բիձիխի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «աճել, կանաչել» *tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» *dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. թայլ (առաջին դեպքում)
հայ. թաղթ (առաջին դեպքում)
հայ. դեղձ (երկրորդ դեպքում)
հայ. դեղին (երկրորդ դեպքում)
հայ. դալար (երկրորդ դեպքում)
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՄԲ- (թիմբ- կամ թումբ-) «թմբալլ, թնդալը»
Բնաձայն (հավանաբար)
Հավանաբար բնաձայն կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թմբիւն, թմբիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 189
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՈԴԱՆ «մի ձուկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իտալ. totano
Նոր փոխառություն` իտալ. totano:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 192