Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված
· Էջ 63 / 186
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐԱՀԱՆ
(զրահեան)
«բլուր, կույտ, կարկառ»
Փոխառություն (հավանաբար)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐԱՒ
«վերջ, ավարտ, մահ, սպանություն»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ǵ'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-u- կազմիչով
Ծագումն անհայտ է: Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ǵ'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատից *-u- կազմիչով կազմված իրանական որեւէ կորած բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրաւել,
զրաւամահ,
զրաւարար,
եղբայրազրաւ,
երազագրավելի,
անզրաւ,
անզրաւական,
հանճարազրաւ,
շարազրաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zaurvan «զառամություն, ծերունական թուլություն»
ավ.
zrvan- «ժամանակ»
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐՈՅՑ
«խոսք, զրույց, խոսակցություն, տարաձայնություն, խոսակցության առարկա, լուր, զրույց, ավանդություն»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս բաղկացած է *զր- այլուր անծանոթ արմատից՝ -ոյց մասնիկով. զր-ի համար զուգահեռների որոնման փորձերը հավաստի չեն:
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՕՐԵԱՅ
««զրահ» (ԲՀ)»
Փոխառություն (թերեւս)
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից (աղավաղությամբ)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
zrāī
պ.
zirih
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՇ
-ոյ, -ու (հավաք. իշեար, իշան)
«էշ, քարանետ մեքենա, քնարի թելերի հենարան, աստղ Խեցգետնի համաստեղության մեջ»
(աստղաբաշխական)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ek'uo-s
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ek'uo-s արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշակես,
իշամտռուկ,
իշանդամ,
իշավայր,
իշավար,
իշացոլ,
էշայծեամն,
կիսէշ,
ցռէշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ašva
ավ.
aspa
հ. պ.
asa
հուն.
ιππος (<*eikuo-s)
լատ.
equus
գոթ.
aihwa «ձի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 117-118;
Ջահ. ՀԼՊ 163-164
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՋ
-ի, -ից
«իջնելը, էջ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գնալ»
*-gh- կամ *-dh ածականով
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *el- «գնալ» արմատից՝ *-gh- կամ *-dh ածականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իջանել,
իջատոր,
Էջմիածին,
ելեւէջ,
վայրէջ,
վայրէջք,
խորէջ,
զիջանել (-իլ),
զիջական,
լույսիջոյց,
էջակապ,
էջակալել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
oichomai «գնալ, գալ» (Հեսիքիոսի մոտ՝ ειχεμαι)
հուն.
ι-θ-ι «գնա»
ռուս.
ид-ти «գնալ»
ռուս.
иди «գնա՛»
խեթ.
it «գնա»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 296;
Ջահ. ՀԼՊ 121
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄՊԵԼ
((ըմբել, ըմպել), ումպ-)
«խմել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pi-be-
«խմել, ըմպել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōi-pī-)
կրկնաւոր
ումպ ձեւը ը-ի երկրորդական համաբանական վերականգնման արդիւնք է. հմմտ. լատ. bi-bō (<*pi-bō), -ere, հ. իտլ. ibid (<*piberti) «խմում է». ոչ կրկնաւոր ձեւերից՝ հ. հնդկ. pāti, հուն. πινω, հ. սլաւ piti: - Ջահ. ՀԼՊ 144: Հիւբշմանը (AG 108) ընդունում է կասկածով. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 599-600) բերում է ումպ ձեւի տակ՝ առանց հաւաստի հնդեւրոպական վերականգնման:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմպելի,
ըմպան,
ըմբան,
ըմպանակ,
ըմպիկ,
գինըմպելիք,
գինըմպութիւն,
ըմբոց,
ըմպաման,
ըմպարան,
նախըմպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
bi-bō (<*pi-bō)
հ. իտլ.
ibid «խմում է» (<*piberti)
հ. հնդկ.
pāti
հուն.
πινω
հ. սլաւ
piti
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144;
AG 108;
ՀԱԲ 599-600
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄՆԵԼ
«յաղթել, յաղթահարել, նուաճել»
(բբ.)
Անստույգ
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆՃԿՏԱԼ
«որձկալ»
Անստույգ (թերեւս)
կազմված է ըն(դ)- նախածանցով` ճկտալ բայից, որ պահպանված է բարբառներում (բացատրվում է «կոկորդում այրուցք զգալ (ոգելից խմիչքի գործածությունից)»):
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՆՁՈՒՂ
(ընջիղ)
«երիինջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *andh-
«բողբոջել, ծաղկել»
*-սն ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական *andh- «բողբոջել, ծաղկել» արմատից՝ *-սն ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
անդի (անդեայ)
մ. իռլ.
ainder «երիտասարդ կին»
մ. իռլ.
aindir «երիտասարդ կին»
կիմր.
anner «երիինջ, ընջուղ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 112, 157
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։