Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 62 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՊՂԱ (թեպղա, թեպղ) «մի չար ոգի, մի դեւ»
Ծագումն անհայտ է
հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *steb(h)- արմատի հետ, որ, ի թիվս տարբեր իմաստների, ունի նաեւ «անարգել, նախատել» իմաստը:
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԱԿԵԼ «գործել» կամ «կազմել» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս նույնն է իրակել բայի հետ.
Մատենագիտություն
Աճառյան, ՀԱԲ 213
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՆՋՈՒԿ (թթուկիչ, թթունճ, թթունուկ, թրկիճ, թրթուիճ, թաթառիճ, թրթկիճ, թրթճուկ, թրթկիչ) «ավելուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-) կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ *թրթունջ կամ *թրթինջ հիմքից, որ, թերեւս, գալիս է *(s)ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» արմատից՝ կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով: հմմտ. օրինակ, *streu հիմքային ձեւից՝ մ. վ. գ. struzach «թփուտ»: հմմտ. նաեւ հայ. թորթ եւ թորթոշ: Կարո՞ղ է արդյոք բաղարկված լինել թնջուկ (տե՛ս) եւ, որոշ դեպքերում, պ. turs «թրթնջուկ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ. struzach «թփուտ»
հայ. թորթ
հայ. թորթոշ
պ. turs «թրթնջուկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՈՒՐ (-ոյ) «միջատաձվից ելած որդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) կրկնավոր
կրկնավոր *tōrtōro-` *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» արմատից, որից նաեւ՝ թուր.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրոց, թրթուրակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τερηδών «մի տեսակ թրթուր, աղեորդ»
լատ. starenes «փայտակեր ճճի, շաղափուկ»
լիտվ. trandis «փայտակեր ճճի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 214
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԻՔ (-ի, -աց) «թրիք, կղկղանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «անմաքուր հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *trēk- < *(s)ter-)
արմատից, որտեղից նաեւ՝ թարախ, թոր, թուրմ, թուրջ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրքաժողով, թրքանալ, թրքած, թրքել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բուլղ. toro «գոմաղբ»
լատ. stercus «գոմաղբ. կղկղանք»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 215
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐՈՂԱԿ «թշվառ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տրորել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *ter- «տրորել» արմատի հետ, որտեղից հ. իռլ. trōg, truak «թշվառ, դժբախտ», մ. բրետ. tru «թշվառ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրողակութիւն, թրողականութիւն, թրակողութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. trōg «թշվառ, դժբախտ»
հ. իռլ. truak «թշվառ, դժբախտ»
մ. բրետ. tru «թշվառ»
Էջ 278, սյունակ 1 Էջ 278
Թ(Ր)ՊՏԱԼ (թըպտալ) «թպրտալ»
Բնաձայն (թերեւս)
կապ ունի թիռ արմատի հետ, եթե ինքնուրույն պատկերավոր-բնաձայնական տիպի կրկնավոր կազմություն չէ
Էջ 280, սյունակ 1 Էջ 280
ԺԱՌ ««պարգեւ» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Ծագումն անհայտ է (իրանակա՞ն): Կապ ունի արդյո՞ք ժառանգ բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժառաշնորհ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
-ԺԵՏ (-ժետ, -ժատ) «(ա)-հար», «խփող, սպանող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. žat «խփել, սպանել»
իրան. հիմքերով ձեւերը հիմնականում ամբողջական փոխառություններ են
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաժետ, ախտաժետութիւն, դիւաժետել, դեւաժետել, լուսնաժետ, նենգաժետ, որկորաժետութիւն, որովայնաժետութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 228; Ջահ. ՀԼՊ 526
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
ԺԻՏ «հետաքրքիր, հետամուտ, հանդուգն, լկտի, լիրբ, երեսապինդ, բախանձող, աղերսող»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրան. (՞) (թերեւս)
d > տ անցումը կասկածելի է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժտել, ժտիլ, ժտութիւն, անժտելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. jaidyemi «խնդրում եմ»