Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 62 / 210
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՍ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից, -ոյ)
«ազդր, նավի նստարան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *si-zdo-)
կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sed-to-)
գ- նախածանցով բնիկ հնդեւրոպական կրկնավոր կազմություն։ Եթե հայերենում հնարավոր էր *dt>*tt>ստ փոփոխությունը, ապա հնարավոր է նաեւ նույն արմատից *sed-to- > *իստ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զստափոկ,
զստիկ,
զստոսկր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՐԿ
(ուշ՝ զուրկ)
«զուրկ, զրկված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ēr-du-)
հազիվ թե կազմված լինի գ- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական ինչ-որ *իրկ արմատից։ Ճիշտ չէ Հ. Աճառյանը, որ բխեցնում է ասոր. srg «գողանալ» արմատից (ասոր. s-ն գ-ի չի փոխվում, մանավանդ որ այս արմատից է սրիկա բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրկել,
զրկիչ,
զրկումն,
զրկանք,
զրկահարանք,
անզիրկ,
զգայազիրկ,
ալազուրկ,
եղբայրաձուրկ,
ընչազուրկ,
կամազուրկ,
հողազուրկ,
պատուազուրկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԼՈՒԹԵԼ
(զլութելի ձեւում)
«կծել, կծոտել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leu-
«կտրել, լուծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *լութ)
*-th աճականով
Կազմված է գ- նախածանցով՝ ինչ-որ *լութ արմատից, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *leu- «կտրել, լուծել» արմատից՝ *-th աճականով։
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄԱՅԼԻԼ
(զմայլանալ)
«հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
«փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-)
*-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական,
զմայլութիւն,
զմայղութիւն
Նոր՝
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
miels «սիրելի, հաճելի»
լիտվ.
mielas «սիրելի, հաճելի»
ռուս.
милый «սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ.
miēdhā (ոչ *-l- ով)
ավ.
myarla «զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄԱՍՏ
«ջրգողություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ»
զ- նախածանցով
կազմված է զ- նախածանցով *մաստ արմատից, որ կարող է գալ հնդեւրոպական *mad- «թաց, խոնավ» արմատից։ Այստեղից է նաեւ մաստ «ածիկ» բառը։
Մատենագիտություն
Զահ. ՀԼՊ 179
Տե՛ս նաեւ
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄԲԱՂ
(զմբադ)
«հոգս, մտատանջություն, վայելք (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել, հուզվել»
բաղկացած լինի զ- ածանցից եւ հնդեւրոպական ծագման (ը)մբ-ամբ- (ամբողջ բառում) եւ *ալ-*al- «թափառել, մոլորվել, հուզվել» բաղադրիչներից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմբաղիլ
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՄՐԻԼ
(զմբրիլ, զմպրիլ)
«թմբել, ընդարմանալ, հարբեցողությունից հիմանալ, խայտառակվել, պապանձվել, հարվածից շշմել»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«թանձրանալ, մակարդվել»
զ- մասնիկով
Կազմված է զ- մասնիկով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mer- («թանձրանալ, մակարդվել» (՞)) արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mūrchati «շաղվում է, ապշում է, շշմում է, թմրում է»
մ. պ.
vēmār «հիվանդ»
հուն.
βρότος «մակարդվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 241, սյունակ 1
ԶՈՂՈՔԻԼ
«հագենալ, կշտանալ, անհագաբար ուտել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *elək-
«քաղցած»
զ- նախածանցով
հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *elək- «քաղցած» արմատի հետ (զ- նախածանցով):
Էջ 243, սյունակ 1
ԶՈՒՏ
-ոյ
«զուտ, մաքուր, անխառն»
Ծագումն անհայտ է
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *g'heu- «թափել, ձուլել» արմատից ծագած իրանական որեւէ ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զտել,
զտիչ,
զտութիւն,
մաքրազտել,
զտութիւն,
զտում
Էջ 244, սյունակ 1
ԶՐԱՒ
«վերջ, ավարտ, մահ, սպանություն»
Անստույգ (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ǵ'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-u- կազմիչով
Ծագումն անհայտ է: Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ǵ'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատից *-u- կազմիչով կազմված իրանական որեւէ կորած բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրաւել,
զրաւամահ,
զրաւարար,
եղբայրազրաւ,
երազագրավելի,
անզրաւ,
անզրաւական,
հանճարազրաւ,
շարազրաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zaurvan «զառամություն, ծերունական թուլություն»
ավ.
zrvan- «ժամանակ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։