Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 61 / 118
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՄ
(-ոյ)
(կետմ)
«կեմ, խոտե բոկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել, բոկ, շղթա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gemos-)
որովհետեւ 1) *e-ն չի փոխվում ե-ի, եւ 2) *g-ն տալիս է կրկնակի արտացոլում` ճեմ, ճիմ եւ կեմ (հմմտ. *gʷenā->կին): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 571) համարում է փոխառություն` հուն. κημός «սանձ» բառից, որ իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կետմատարագ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՆԱՌ
«սեղանապետ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հունական (՞)
(թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված, հազիվ թե)
Հազիվ թե կապ ունենա լատ. cena «հացկերույթ, ճաշ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
cena «հացկերույթ, ճաշ»
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՌԼԻԿ
«դույլ, ջրհորդողույլ»
Անստույգ
Կապ ունի՞ կեռիկ (< կեռ-ից) բառի հետ
Էջ 401, սյունակ 1
ԿԵՐԿԵՐԻԼ
«խսպոտել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«խսպոտ կանչել»
Բաղադրութիւն (նոր)՝ կերկերում, կերկերուն: Թերեւս կրկնաւոր կազմութիւն՝ բնիկ հնդեւրոպական *ger- «խսպոտ կանչել» արմատից, որտեղից՝ «կռունկ» նշանակող բառեր։ Աղայանը համեմատում է հուն. γαργαρίζω «ողողել (կոկորդը)» բայի հետ՝ *gʷer- «կլանել» արմատից, որ քիչ հաւանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերկերում,
կերկերուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jaratē «աղմկում է, հնչում է»
հ. հնդկ.
jarā «ճիչ, աղմուկ»
հ. վ. գ.
carrōn «ճռնչալ»
մ. ն. գ.
kerren, karren «ձայն հանել, ճռնչալ, ճռռալ»
նորվ.
karra «կչկչալ, կռկռալ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 83;
Pok. IEW 476
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԶՈՒԿ
«սալորենի»
(բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է կզ- (կուզ կամ կիզ) արմատից՝ -ուկ ածանցով: Այդ արմատը կարող է կապւած լինել «կլորութիւն» ընդհանուր իմաստի հետ: կապ ունի՞ արդեօք հ.-ե. *geu-gh- կամ *gei-gh- ձեւերի հետ (*gei- կամ *geu-) «ծռել»:
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԷԶ
(կիզ-)
«կիզում, այրում»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս պատահական է նմանութիւնը թիւրք.-թաթար. գəz «վառւել, բոցավառւել, կարմրել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզող,
կիզելի,
կիզուց,
արեգնակէզ,
հրկէզ,
հրկիզել,
ածխակէզ,
արեւակէզ,
անկէզ,
դժոխակէզ,
ցրտակէզ,
երկնակէզ,
դիւրակէզ,
ողջակէզ,
ողջակիրել
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԷՁՆ
«թեք, զառիվայր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geigh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեձնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihma «թեք, շեղ»
նորվ.
keik «թեքութիւն, շեղութիւն»
հ. խուլ.
kikna «հետ թեքւել»
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԹԻԼ
(*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ)
«թուլանալ, տկարանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ,
կթոտել,
կթուտել,
կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
keikr «հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ.
kikna «հետ թեքվել»
հայ.
կեղն «թեք, զառիվայր» (թերեւս)
լատ.
gibber «սապատավոր» ((*gei-bh-?))
լիտվ.
geibti «թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻԶԱՐԵԼ
«նվագել»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունենա կեզն «թեք» արմատի հետ
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻՃՈՒՃ
«խառնած»
(ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geig-՛
(անմիջական նախաձեւ՝ կէծ)
ձայնդարձով
կապված է կիճ արմատի հետ ձայնդարձով՝ կէծ < *geig-՛
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։