Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 543, սյունակ 1
ՄՕՏԻՒԷԳԻՆ
«Երեւակ (մոլորակ)»
Ստուգաբանություն (բաղադրական)
թերեւս բ. մօտ խէթին «Հայկի այսինքն՝ Օրիոնի համաստեղության մոտ»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 373
Էջ 546, սյունակ 1
ՅԱՂԹ
«շատ, հսկա, քաջ, հաղթություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«ոստնել; վերցնել, բռնել»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները հավաստի չեն, եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 633-634) համեմատում է լատ. saltus «ոստյուն» բառի հետ եւ բխեցնում հնդեւրոպական *sel- «ոստնել» արմատից, որ անհավանական է։ Քիչ հավանական է բխեցումը նաեւ *sel- «վերցնել, բռնել» արմատից, որ իմաստով կարծես ավելի մոտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղթել,
յաղթական,
յաղթանակ,
յաղթահասակ,
յաղթահարել,
յաղթանդամ,
յաղթազօր,
յաղթկու,
յաղթուկ,
մեծայաղթ,
դժուարայաղթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
saltus
«ոստյուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 633-634
Էջ 546, սյունակ 1
ՅԱՄԱՌ
(-ի, -աց)
«համառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *omə-
«եռանդուն գործել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յամառիլ,
յամառոտ,
յամառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
aniti-
«սեղմում է, նեղում է, հար...»
Էջ 547, սյունակ 1
ՅԱՄԲԱՐ
(ամբար, յամպար, յանպար, ամպար)
«համպար (անուշահոտ մի նիւթ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘anbar
Բաղադրութիւններ (նոր)՝
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յամբարահոտ,
յամբարաբոյր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 381
Էջ 547, սյունակ 1
ՅԱՆԴՈՒԳՆ
«հանդուգն, համարձակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կա պ. han duga «հրովարտակ», բայց իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յանդգնիլ,
յանդգնութիւն,
յանդգնաբար
Էջ 548, սյունակ 1
ՅԱՊԱՆԱՍ
(յայպանաս, յապանա)
«արհամարհանք, թշնամություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. yapanas
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 551, սյունակ 1
ՅԵՂՈՒԼ
(յաղ-)
(յեղել «ծռել, թեքել»)
«փոխել, դարձնել, վերածել, թարգմանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«շարժել»
հ.-ե. արմատ՝ *kuel-
«շրջ(վ)ել»
բուն աղբյուրը չի հավաստվում, դժվարություններ է հարուցում: Ամենից հավանական է համարվում հատկացումը կամ *el- «շարժել» արմատին, որից եղանիլ եւ եղանել, կամ *kuel- «շրջ(վ)ել» արմատին, որից հուն. πέλω, πέλομαι «շարժ(վ)ել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեղումն,
յեղափոխ,
յեղափոխել,
յեղաշրջել,
յեղադարձել,
յեղական,
յեղակացուն,
(յ)եղանակ,
յեղանակել,
յեղանակաւոր,
(յ)եղակարծ,
աղեկարծ,
յաղակարծ,
դիւրայեղ,
խելայեղ,
ծայրայեղ,
յեղյեղումն,
անյեղյեղ,
յեղաշրջութիւն,
յեղաշրջումն,
յեղափոխութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πέλω, πέλομαι
«շարժ(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 394
Էջ 552, սյունակ 1
ՅԵՏԻՆ
«կտակ»
Ստուգաբանություն (իմաստափոխություն)
Յետին «վերջին» բառն է՝ գործածված «վերջին կամք, կտակ» իմաստով. Աճառյանը (կասկածով համարում է խաբարված յետկար բառը, բայց նշում է, որ Ղեւոնդ պատմիչը գրում է. «Գրե զվերջինս բանից իւրոց»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 552, սյունակ 1
ՅԻՄԱՐ
(-ի, -աց)
(իմար)
«հիմար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«խանգարել, բարկացնել, արհամարհել, մոռանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *i(n)-mr-)
Կարող է ծագած լինել հնդեւրոպական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յիմարիլ,
-անալ,
յիմարութիւն,
յիմարակորոյս
Էջ 561, սյունակ 1
ՆԱՀԱՏԱԿ
(նախատակ)
«առաջամարտիկ, նահատակ, մարտիրոս, քաջ, կտրիճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tak
«վազք, հարձակում»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հավաստուած. -տակ-ի համար հմմտ. մ. պ. tak «վազք, հարձակում»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նահատակել,
նահատակութիւն,
նախա-նահատակական,
նահատակադիր,
նախա-նահատակութիւն
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 896;
Bailey, DKS 190
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։