Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 61 / 210
Էջ 230, սյունակ 1
ԵՓ
(-ոյ)
«եփում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eph-
«եփել»
հայ-հունական զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եփել,
եփոյ,
եփոց,
եփեցական,
եփիչ,
դժուարեփեաց,
խաղողեփեաց,
կիսեփեաց,
հացեփեաց,
վաղեփեաց,
քաջեփ,
խղեփեաց
Նոր՝
եփարան, անեփ, սրճեփ
եփարան, անեփ, սրճեփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έψω «եփել»
Մատենագիտություն
H. AG 446;
Աճ. ՀԱԲ 72;
Pok. IEW 325
Էջ 231, սյունակ 1
Զ
(խուլ բաղաձայնների մոտ` ս-)
(նախդիր եւ նախածանց)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hō
«հետեւը, հետո, համար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *g'hō «հետեւը, հետո, համար» ձեւից։ Բաղադրութիւններ (սաստկական իմաստով)`
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զանցանել,
զեղծանել,
զարհուրիլ,
զադխադխուն,
զինչ,
զհետ,
զմէ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. բրբ.
ažúo, ažu «հետո, համար»
սլավ.
za «հետո»
Մատենագիտություն
Pok. 451-452
Էջ 231, սյունակ 1
ԶԱԶԻՐ
-ի, -աց, ուշ` նաեւ -ից
«գարշելի, զզվելի, վատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'her-
«փոքր, չնչին»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hē-g'hēr-)
կրկնավոր
բնիկ հնդեւրոպական *g'her- «փոքր, չնչին» արմատից (*g'hē-g'hēr- > *ձազիր > զազիր ?)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զազրագործութիւն,
զազրալի,
զազրաձայն,
զազրանալ,
զազրալ,
զազրատեսիլ,
զազրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χείριον «ավելի վատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 232, սյունակ 1
ԶԱՅՏԵԼ
«վախենալ, այսահարվել, ապշել, հիմարանալ»
(ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
կազմված է այս «դեւ» արմատից՝ զ- նախածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զայսայտել,
զայսոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
այսոր «դիվահար»
հայերեն
այսոտ «դիվահար»
Էջ 233, սյունակ 1
ԶԱՐԹ
(զարդ)
«բացի, զատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *r-t(h)-)
կազմված է զ- նախածանցով արթ- (արդ-) արմատով, որ գալիս է հնդեւրոպական *er- «նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել» արմատից՝ *r-t(h)- > արդ-, արթ-.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rté «բացի, առանց, զատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԲԱՒՍ-
(զբուս-, սբաւս-, սբուս-)
«ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ,
զբաւսանք,
զբաւսուցիկ,
անզբաւս,
բռնազբաւսել,
բռնազբաւսութիւն,
մեծազբաւս
Նոր՝
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα) «ասել»
լատ.
for, fārē «խոսել»
ռուս.
баять «խոսել, պատմել»
ռուս.
басня «առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԳԵՆՈՒԼ
(սգենուլ)
«հագնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ues-
«հագնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ues-nu-)
Կազմված է զ- նախածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *ues-nu- հիմքից՝ *ues- հագնել արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգեստ,
զգեստուդ,
բարեզգեաց,
կարճազգեստ,
զրահազգեստ,
խաւարազգեստ,
կանաչազգեստ,
նորազգեստ,
բոցազգեստ,
զառնազգեստ,
տերեւազգեստ,
աստուածազգեաց,
դիւազգեցիկ
Նոր՝
զգեստակալ
զգեստակալ
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՋԵԼ
«ծածկել, պահել, թաքցնել, համառոտել, կրճատել, զեղչել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«ծածկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pel-khio-)
Քիչ հավանական է, որ կազմված լինի զ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական *pel-khio-ից ծագող *հեղջ ձեւից՝ *pel- «ծածկել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
felhan «թաքցնել. թաղել» (գերմ. felh- < *pel-k-)
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՁ
I
(-ի, -ից (՞))
«զղջում, խեղճ, խղճալի, ցավալի»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«բարեհաճ, մեղմացնել»
Ծագումն անհայտ է: Հազիվ թե *զհեղձ- կազմությամբ կապ ունենա հնդեւրոպական *sel- «բարեհաճ, մեղմացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զղջանալ,
զղջալ,
զղջումն,
անզղջ
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՐԾ
«զերծ, զատ, ազատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serg-
«արձակել»
զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել,
զերծուլ,
զերծուցիչ,
մորթազերծ,
արագազերծ,
դիազերծ,
դյուրազերծ,
անզերծանելի,
մեհենազերծ,
սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati «արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz «արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446;
Աճ. ՀԱԲ 92;
Pok. IEW 900-901
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։