Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դա» որոնման արդյունք՝ 1597 բառահոդված
· Էջ 61 / 160
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՇ
-ոյ, -ու (հավաք. իշեար, իշան)
«էշ, քարանետ մեքենա, քնարի թելերի հենարան, աստղ Խեցգետնի համաստեղության մեջ»
(աստղաբաշխական)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ek'uo-s
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ek'uo-s արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշակես,
իշամտռուկ,
իշանդամ,
իշավայր,
իշավար,
իշացոլ,
էշայծեամն,
կիսէշ,
ցռէշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ašva
ավ.
aspa
հ. պ.
asa
հուն.
ιππος (<*eikuo-s)
լատ.
equus
գոթ.
aihwa «ձի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 117-118;
Ջահ. ՀԼՊ 163-164
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՆ
«հարմար, պատշաճ, պատեհ, թերեւս»
Անստույգ
Ունի ընդ+բոն կազմութիւն, բայց բոն-ի ծագումն անհայտ է (չի կարող հնդեւրոպական ծագում ունենալ, որովհետեւ *o-ն ռնգայինի մոտ դառնում է ու, անհաւանական է կապը իրանական ծագման բուն բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անըմբռն,
անըմբռնութիւն
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄՊԵԼ
((ըմբել, ըմպել), ումպ-)
«խմել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pi-be-
«խմել, ըմպել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōi-pī-)
կրկնաւոր
ումպ ձեւը ը-ի երկրորդական համաբանական վերականգնման արդիւնք է. հմմտ. լատ. bi-bō (<*pi-bō), -ere, հ. իտլ. ibid (<*piberti) «խմում է». ոչ կրկնաւոր ձեւերից՝ հ. հնդկ. pāti, հուն. πινω, հ. սլաւ piti: - Ջահ. ՀԼՊ 144: Հիւբշմանը (AG 108) ընդունում է կասկածով. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 599-600) բերում է ումպ ձեւի տակ՝ առանց հաւաստի հնդեւրոպական վերականգնման:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմպելի,
ըմպան,
ըմբան,
ըմպանակ,
ըմպիկ,
գինըմպելիք,
գինըմպութիւն,
ըմբոց,
ըմպաման,
ըմպարան,
նախըմպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
bi-bō (<*pi-bō)
հ. իտլ.
ibid «խմում է» (<*piberti)
հ. հնդկ.
pāti
հուն.
πινω
հ. սլաւ
piti
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144;
AG 108;
ՀԱԲ 599-600
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԱՅԵԼ
««որոշել» կամ «վատնել» (ԲՀ) (ըստ Աճառյանի՝ «վարել»)»
Անստույգ
Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 2, 124), զնդալ-ի սխալագրությունը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 124
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԹԵՌՆՈՒԼ
«կարդալ, ընթերցել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«բարձրաձայն խոսել; բարձր, պարզորոշ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tor-, *toro-s)
ընդ- նախածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական` *ter- «բարձրաձայն խոսել» արմատից (*tor-, *toro-s «բարձր, պարզորոշ» -Pok. IEW, 1, 1088-1089)` ընդ- նախածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթերցանելի,
ընթերցիչ,
ընթերցված,
ընթերցողական,
դյուրընթերց,
ընթերցարան,
դժվարընթեռնլի,
դյուրընթեռնլի,
անընթեռնելի,
ընթերցասեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τορός «թափանցող, սլացիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
մ. իռլ.
tairm «աղմուկ»
լիտվ.
tarti «ասել»
սլավ.
tortoriti «շաղակրատել» (ռուս. тороторить)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126-127;
Pok. IEW 1088-1089
Տե՛ս նաեւ
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՌԲԵԿ
«ասպանդակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. rikāb
«ղրափոխությամբ»
ղրափոխությամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 132
Տե՛ս նաեւ
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՌՔԵՊԴԱՐ
«ախոռապետ, ձիապահ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. rikābdār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133
Էջ 254, սյունակ 1
ԹԱԺԱՅ
(թաժան, դաժայ, բրք. բագա)
«թարմ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. tāža (tāza)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 139
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱԿԱՐԴ
(-ի, -աց)
(թակարթ)
«թակարդ, որոգայթ. վանդակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tag-
«շօշափել, բռնել»
-արդ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թակարդապատ,
թակարդապատեալ,
թակարդադիր,
թակարդել,
թակարդափակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τεταγών «բռնող»
լատ.
tangō «շօշափել, դիպչել, բռնել, խփել»
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱԿՆ
«մի կենդանի՝ սկիւռ (?)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։