Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ահ» որոնման արդյունք՝ 1859 բառահոդված
· Էջ 61 / 186
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՋԵԼ
«ծածկել, պահել, թաքցնել, համառոտել, կրճատել, զեղչել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«ծածկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pel-khio-)
Քիչ հավանական է, որ կազմված լինի զ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական *pel-khio-ից ծագող *հեղջ ձեւից՝ *pel- «ծածկել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
felhan «թաքցնել. թաղել» (գերմ. felh- < *pel-k-)
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՁ
II
««ահարկու» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անհայտ է: Արդյոք զեղջ-ի բարբառային ձեւերից չէ՞:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բարբառ
զեղջ «չար, տգետ»
բարբառ
զեղջվել «զզվել»
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՐԾ
«զերծ, զատ, ազատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serg-
«արձակել»
զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել,
զերծուլ,
զերծուցիչ,
մորթազերծ,
արագազերծ,
դիազերծ,
դյուրազերծ,
անզերծանելի,
մեհենազերծ,
սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati «արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz «արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446;
Աճ. ՀԱԲ 92;
Pok. IEW 900-901
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՐՏՈՒՔ
«ուրեք»
(ԲՀ)
Անստույգ
Ըստ Ամալյանի (ԲՀ 367), զետու(ն)ք «օրենք» եւ զերտուք «ուրեք» բառահոդվածներից մեկը աղավաղված կրկնություն է:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՒԻԱ
«մահմեդական կրոնավորների վանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. zāvia
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՒԻԱԴԱՐ
«վանապետ, վանահայր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. zāviadār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԷՆ
(-ու, ուշ` նաեւ -ի, -ից, -աց)
«զէնք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. zēn
Աղբյուր՝ ավ. zaēna
Իրանական աղբիւրից: հմմտ. մ. պ. zēn, աւ. zaēna, այլեւ zēnāvar «զինուած»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զէնընկեց,
զինել,
զինուոր,
զինուորական,
զինուորիլ,
զինակիր,
զինապետ,
զինահարիլ,
միազէն,
մեհնազինել,
ոսկիազէն,
պատենազէն,
գաղտազէն,
ապազէն,
անզինահար,
զինակոչ,
զինավաճառ,
զինարան,
զինավարժութիւն,
զինուորագրութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 151;
Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԻՆԱՀԱՐ
(զենեհար, զենեհար)
«ապաւէն, ապաստան, ապաւինած»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. zinhār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 95
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՐԿ
(ուշ՝ զուրկ)
«զուրկ, զրկված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ēr-du-)
հազիվ թե կազմված լինի գ- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական ինչ-որ *իրկ արմատից։ Ճիշտ չէ Հ. Աճառյանը, որ բխեցնում է ասոր. srg «գողանալ» արմատից (ասոր. s-ն գ-ի չի փոխվում, մանավանդ որ այս արմատից է սրիկա բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրկել,
զրկիչ,
զրկումն,
զրկանք,
զրկահարանք,
անզիրկ,
զգայազիրկ,
ալազուրկ,
եղբայրաձուրկ,
ընչազուրկ,
կամազուրկ,
հողազուրկ,
պատուազուրկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 240, սյունակ 1
ԶՍԱՅ
«դժվարաշնչություն, շնչահեղձություն»
(բբ)
Ծագումն անհայտ է
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։