Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված · Էջ 60 / 290
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 180, սյունակ 1 Էջ 180
ԴԱԼԱՐ -ոյ «խոտ, կանաչ, բանջար, դալար, կանաչ, թարմ, մատղաշ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- (անմիջական նախաձեւ՝ *dhāl- կամ *dhl-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դալարի, դալարանալ, դալարաբար, դալարութիւն, դալարուտ, դալուկ, մշտադալար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. θαλλω «կանաչել, փթթել»
հուն. θαλερος «մատղաշ, ծաղկուն»
ալբ. dal «բողբոջել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 612
Տե՛ս նաեւ
Էջ 180, սյունակ 1 Էջ 180
ԴԱԼՈՒԿՆ -ան (դալունկն, նոր՝ դալուկ) «դեղնացավ, դեղնախտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhal- կամ *dhl-) -ուկն ածանցով
Բաղադրություններ՝ դալնկոտ, դալնկագոյն, դալկատոր, նոր՝ դալկոտ, դալկութիւն, դալկահար, դալկանալ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դալնկոտ, դալնկագոյն, դալկատոր, դալկոտ, դալկութիւն, դալկահար, դալկանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. դալ «դեղնականաչ»
հայ. դեղին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613
Էջ 180, սյունակ 1 Էջ 180
ԴԱԿԻԿ «տիխիլ, տիխլենու պտուղ»
Անստույգ (թերեւս)
կազմված է անծանոթ դակ արմատից` -իկ ածանցով
Էջ 180, սյունակ 1 Էջ 180
ԴԱԿՈՒ (-ի, -աց) (տակու, դակուր, դագուր) ««սուր գործիք» («ուրագ, կացին կամ դուր»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhāg- «սրել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhāgu(r)-) չկա Pok. IEW-ում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. θήγω «սրել»
հուն. θηγάνη «հեսան» (հայ-հունական զուգաբանություն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613
Էջ 181, սյունակ 1 Էջ 181
ԴԱՂՁ «վայրի անանուխ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhal-) (*dhaldio- կամ *dhldhio-) արմատից
որտեղից նաեւ դեղ, դեղձ, դալար:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 616
Տե՛ս նաեւ
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՄԲ «թաղում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dembh- «թաղել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhmbh-) արմատից
(հայ-հունական զուգաբանություն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դամբան, դամբանական, դամբանագէշ, դամբանագէջ, դամբանակ, դամբարան, դամբարանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τάφος «թաղում, հուղակավորություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 618; Pok. IEW 248-249
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՅԵԱԿ (-ի, -աց) (դահեակ) «դայակ, ստնտու, դաստիարակ, խնամակալ, սնուցող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. dāyak
Աղբյուր՝ պ. dāya
Հյուբշմանը (AG, 437) համարում է բնիկ հայերեն՝ դիել, դալ (< դայյ) ձեւերի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դայեկորդի, դայեկութիւն, դայեկատոհմ, դայեկարար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619; AG 437
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՅԻՆ «պարտք, պարտականություն (°)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. dayn
անդային: կասկածով՝ միայն «պարտք» իմաստի նշումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՆԳԱՍՏԵԼ (դանկատել, դանգել) ««ծաղրել, արհամարհել» (ԲՀ՝ «ծանակել, այպանել» եւ «արհամարհել»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhen- «խփել, ծեծել, հրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhngh-) *-gh- աճականով
հայ-գերմանական զուգաբանություն՝ հայերենում իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. danga «ծեծել»
հ. շվեդ. dinugn «խփել»
հ. անգլ. dangan «խփել, բախել»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՆԴԱՂ ««ծանրաշարժ, թուլամորթ» (բրբ. «անխելք», բրբ. դանդալ «ապուշ»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhandh- «դանդաղաշարժ, ծոյլ, հիմար, տխմար» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhandhǝlo-) հեղինակի վերականգնմամբ
արմատից (հեղինակի վերականգնմամբ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դանդաղիմ, դանդաղագին, դանդաղագոյն, դանդաղական, դանդաղամած, դանդաղկոտ, դանդաղաշարժ, դանդաղաքայլ, դանդաղկոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. (պալի) dhandha «հիմար, տխմար, դանդաղաշարժ, ծոյլ»