Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված
· Էջ 60 / 200
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԱՒՐ
(-ու, -աց, -ոց)
(զօր, մեկ անգամ՝ -աւ, ուշ՝ -ով)
«ուժ, զորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. zāvar
Աղբյուր՝ պրթ. zāvar
Աղբյուր՝ մ. պ. zōr
Աղբյուր՝ պ. zōr
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւրանալ,
զաւրութիւն,
զաւրագլուխ,
զաւրաժողով,
զաւրական,
զաւրանիստ,
զաւրավիգն,
զաւրաւոր,
զաւրեղ,
զաւրել,
անզաւր,
մեծազաւր,
բազմազաւր,
հեծելազաւր
Նոր՝
զօրաբանակ, զօրագունդ, զօրախումբ, զօրակոչ, զօրահանդէս, զօրահրամանատար, զօրանոց, զօրանց, զօրապետութիւն
զօրաբանակ, զօրագունդ, զօրախումբ, զօրակոչ, զօրահանդէս, զօրահրամանատար, զօրանոց, զօրանց, զօրապետութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 152;
Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԲԱՒՍ-
(զբուս-, սբաւս-, սբուս-)
«ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ,
զբաւսանք,
զբաւսուցիկ,
անզբաւս,
բռնազբաւսել,
բռնազբաւսութիւն,
մեծազբաւս
Նոր՝
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα) «ասել»
լատ.
for, fārē «խոսել»
ռուս.
баять «խոսել, պատմել»
ռուս.
басня «առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԳԱԼ
(սգալ, ըսգալ)
«ընկալել, իմանալ, հասկանալ, ուժքի գալ, զգաստանալ, տեղեկանալ, լուր ստանալ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ պրթ. izgal
(ավելի հավանական է)
«լսել»
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գալ բայից: Ավելի հավանական է իրանական ծագման վարկածը՝ պրթ. izgal (‘zwg‘l) «լսել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգալապէս,
զգայաւոր,
զգայուն,
զգայումն,
զգաստ,
զգաստական,
զգաստանալ,
զգաւն,
զգաւնութիւն,
անզգայիկ,
անզգաստ,
անզգամ,
անզգամիլ,
անզգալ,
բարեզգայ,
անզգած,
անզգաբար,
անզգապէս
Նոր՝
զգալիորէն, զգայազուրկ, զգայացուցիչ, անզգայիորէն
զգալիորէն, զգայազուրկ, զգայացուցիչ, անզգայիորէն
Մատենագիտություն
ՕНЯСЯ 180
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵԴ
(զէթ)
««վերադիր» (ԲՀ՝ զէթ «վերնագիր»)»
Անստույգ (թերեւս)
Թերեւս զեղ (զետ) < զերդ (զերթ) < զիարդ «ինչպես» բառն է՝ բացատրված որպես վերադիր: Զէթ «վերնագիր» բառահոդվածը սրա աղավաղումն է:
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂԽ
(զեղ-, զեխ-, ուշ՝ զիղխ)
«խախուտ, անհաստատ, սահուն, շվայտ, ցոփ, անառակ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«թափահարել, տատանել, դողալ»
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ): Հազիվ թե զ-հեղխ կազմությամբ կապ ունենա *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեղխագործութիւն,
զեղխութիւն,
զեղխիլ,
զեղխանալ,
զեղխաբարոյութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παλλω «թափահարել, ցնցել»
հուն.
παλαχη «վիճակ» (Հեսիք)
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՋԵԼ
«ծածկել, պահել, թաքցնել, համառոտել, կրճատել, զեղչել»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«ծածկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pel-khio-)
Քիչ հավանական է, որ կազմված լինի զ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական *pel-khio-ից ծագող *հեղջ ձեւից՝ *pel- «ծածկել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
felhan «թաքցնել. թաղել» (գերմ. felh- < *pel-k-)
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՁ
I
(-ի, -ից (՞))
«զղջում, խեղճ, խղճալի, ցավալի»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sel-
«բարեհաճ, մեղմացնել»
Ծագումն անհայտ է: Հազիվ թե *զհեղձ- կազմությամբ կապ ունենա հնդեւրոպական *sel- «բարեհաճ, մեղմացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զղջանալ,
զղջալ,
զղջումն,
անզղջ
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂՁ
II
««ահարկու» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անհայտ է: Արդյոք զեղջ-ի բարբառային ձեւերից չէ՞:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բարբառ
զեղջ «չար, տգետ»
բարբառ
զեղջվել «զզվել»
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՄԵՂ
(զեմուղ, զեմեղել)
«՞»
Անստույգ (՞)
Երկաթագիր տ եւ մ տառերի շփոթությամբ առաջացած ձեւեր՝ փոխանակ զետեղ (զետեղել) ձեւերի:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 91
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։